Δευτέρα, 31 Μαΐου 2010







ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010



ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ
ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑΔΑ Β΄)
31 ΜΑΪΟΥ 2010
ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ
ΘΕΜΑ Α
Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
α. Αν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ανελαστική, τότε η αύξηση της τιμής του θα
προκαλέσει αύξηση της συνολικής δαπάνης των καταναλωτών για το αγαθό
αυτό. β. Το οριακό προϊόν της εργασίας δίνεται από τον λόγο: μεταβολή του
συνολικού κόστους προς μεταβολή του συνολικού προϊόντος. γ. Στη βραχυχρόνια περίοδο, καθώς αυξάνεται η ποσότητα του παραγόμενου
προϊόντος, το μέσο σταθερό κόστος μειώνεται συνεχώς. δ. Οι κατώτατες τιμές επιβάλλονται από το κράτος με σκοπό την προστασία των
καταναλωτών. ε. Μία ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς ενός αγαθού θα οδηγήσει σε μείωση της ποσότητας ισορροπίας του.
Μονάδες 15
Στις παρακάτω προτάσεις Α2 και Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
Α2. Μία οικονομία που παράγει μόνο δύο αγαθά, το Χ και το Ψ, χρησιμοποιώντας όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της αποδοτικά (ορθολογικά), με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής, μπορεί να παράγει 60 μονάδες από το αγαθό Χ και 100 μονάδες από το αγαθό Ψ ή 80 μονάδες από το αγαθό Χ και 60 μονάδες από το αγαθό Ψ. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το κόστος ευκαιρίας (εναλλακτικό κόστος) του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι ίσο με:
α. 1 2 β. 2 γ. 40 δ. 20 Μονάδες 5
Α3. Τα αγαθά Α και Β είναι μεταξύ τους συμπληρωματικά. Μία αύξηση της τιμής του αγαθού Α, με όλους τους άλλους προσδιοριστικούς παράγοντες σταθερούς, θα οδηγήσει σε:
α. αύξηση της ζητούμενης ποσότητας του αγαθού Α. β. αύξηση της προσφοράς του αγαθού Β. γ. αύξηση της ζήτησης του αγαθού Β. δ. μείωση της ζήτησης του αγαθού Β.
Μονάδες 5
ΘΕΜΑ Β
Β1. Αφού αναφέρετε ποιο φαινόμενο ονομάζεται καταμερισμός των έργων ή της εργασίας (μονάδες 4), στη συνέχεια να περιγράψετε τα πλεονεκτήματα του καταμερισμού των έργων (μονάδες 18) καθώς και το βασικό του μειονέκτημα (μονάδες 3). (Δεν απαιτείται η χρήση παραδειγμάτων). Μονάδες 25
ΘΕΜΑ Γ
Μία επιχείρηση, που λειτουργεί στη βραχυχρόνια περίοδο, για την παραγωγή του προϊόντος της χρησιμοποιεί εργασία, μία πρώτη ύλη και ένα κτίριο το οποίο νοικιάζει. Η αμοιβή κάθε μονάδας εργασίας είναι W = 360 χρηματικές μονάδες. Οι δαπάνες της επιχείρησης για το ενοίκιο του κτιρίου και για την πρώτη ύλη ανά μονάδα προϊόντος δε δίνονται.
Όταν η επιχείρηση χρησιμοποιεί 3 μονάδες εργασίας (L), το μέσο προϊόν της εργασίας (AP) είναι ίσο με 5 και το μεταβλητό κόστος παραγωγής (VC) είναι ίσο με 3.780 χρηματικές μονάδες. Όταν η επιχείρηση χρησιμοποιεί 4 μονάδες εργασίας (L), το μέσο προϊόν της εργασίας (ΑΡ) είναι ίσο με 4,5 και το συνολικό κόστος παραγωγής (ΤC) είναι ίσο με 5.400 χρηματικές μονάδες.
Γ1. Να υπολογίσετε την ποσότητα του προϊόντος που παράγεται, όταν η επιχείρηση χρησιμοποιεί 3 μονάδες εργασίας καθώς και αυτή που παράγεται, όταν η επιχείρηση χρησιμοποιεί 4 μονάδες εργασίας. Μονάδες 4
Γ2. Να υπολογίσετε το κόστος της πρώτης ύλης ανά μονάδα προϊόντος. Μονάδες 6
Γ3. Να υπολογίσετε το ενοίκιο που πληρώνει η επιχείρηση για το κτίριο που
χρησιμοποιεί. Μονάδες 7 Γ4. Πόσο θα αυξηθεί το μεταβλητό κόστος (VC), αν αυξηθεί η παραγωγή από 15 σε 17 μονάδες; Μονάδες 8
ΘΕΜΑ 4
Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι γραμμικές. Όταν η τιμή (Ρ1) του αγαθού είναι 150 χρηματικές μονάδες, η ζητούμενη ποσότητά του (QD1) είναι 200 μονάδες.
Καθώς η τιμή του αγαθού αυξάνεται από Ρ1 σε Ρ2, η ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή του είναι ΕD = – 3. Στην τιμή Ρ2, η ζητούμενη ποσότητα του αγαθού (QD2) είναι κατά 60% μικρότερη από αυτήν που αντιστοιχεί στην τιμή Ρ1.
_1. Να βρεθούν η τιμή Ρ2 (μονάδες 3) και η συνάρτηση ζήτησης του αγαθού (μονάδες 3).

3
Μονάδες 6
_2. Μία αύξηση του εισοδήματος των καταναλωτών κατά 25% είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η ζητούμενη ποσότητα του αγαθού σε κάθε τιμή του κατά 120 μονάδες. Να βρεθεί η νέα συνάρτηση ζήτησης του αγαθού (μονάδες 3) και να υπολογιστεί η εισοδηματική ελαστικότητα (ΕY) στην τιμή Ρ1 = 150 χρηματικές μονάδες (μονάδες 5).
Μονάδες 8
_3. Έστω ότι πριν την αύξηση του εισοδήματος η τιμή ισορροπίας του αγαθού ήταν 150 και η ποσότητα ισορροπίας του 200 μονάδες. Μετά την αύξηση
του εισοδήματος η τιμή ισορροπίας του αγαθού είναι ίση με 170 χρηματικές μονάδες και η ποσότητα ισορροπίας του είναι ίση με 240 μονάδες. Να βρεθούν η συνάρτηση προσφοράς του αγαθού (μονάδες 3) και η ελαστικότητα προσφοράς του, καθώς η τιμή του αγαθού αυξάνεται από 150 χρηματικές μονάδες σε 170 χρηματικές μονάδες (μονάδες 3). Μονάδες 6
_4. Να παρουσιάσετε στο ίδιο διάγραμμα (στο μιλιμετρέ) την ισορροπία της αγοράς του αγαθού πριν και μετά την αύξηση του εισοδήματος.






ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ»

ΟΜΑΔΑ Α

ΘΕΜΑ ΠΡΩΤΗ
Α.1
a. ΣΩΣΤΟ
b. ΛΑΘΟΣ
c. ΣΩΣΤΟ
d. ΛΑΘΟΣ
e. ΛΑΘΟΣ

ΘΕΜΑ Β
Β.1 σελίδα 22 σχολικού βιβλίου «Σε πολύ παλαιότερες εποχές κάθε νοικοκυριό ήταν αναγκασμένο να παράγει σχεδόν όλα τα προίόντα …………………………Αυτό είναι ένα σοβαρό μειονέκτημα των έργων.»

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ Γ
Δεδομένα
L Q AP VC FC TC
3 Q3 5 3780 FC
4 Q4 4.5 VC4 FC 5400

Γ.1 AP3 = Q3 /L3 →Q3= 5*3=15
AP4 = Q4 /L4 →AP4 =4*4.5= 18

Γ.2 Ξέρουμε ότι: VC= W*L + C*Q, όπου C το κόστος της πρώτης ύλης.
Άρα, για L=3: VC3 = W*L3 + C*Q3 →3780= 360*3 + C*15 → C=180

Γ.3 Το ενοίκιο του κτηρίου ανήκει στο σταθερό κόστος της επιχείρησης. Από την εκφώνηση ορίζεται ότι το μόνο σταθερό κόστος της επιχείρησης είναι ένα κτήριο που νοικιάζει.
Ξέρω ότι TC= VC + FC, το FC παραμένει σταθερό σε όλα τα επίπεδα
Άρα, TC4 = VC4 + FC
TC4 = 5400, από εκφώνηση
VC4 = W*L4 + C*Q4= 360*4 + 180*18= 4680
FC = 5400-4680 = 720,
Γ.4
Q VC MC
15 3780
17 VC17 =4380
18 4680 MC18 = 300


MC18= ΔVC / ΔQ = (4680-3780) / (18-15) = 300
Στο επίπεδο παραγωγής από 15 σε 18 μονάδες, το οριακό κόστος παραμένει ίσο και σταθερό με 300,
Άρα: MC18= ΔVC / ΔQ → 300= (VC17 – 3780) / (17-15) → VC17 = 4380

Όταν η παραγωγή αυξάνεται από 15 μονάδες σε 17, το μεταβλητό κόστος αυξάνεται κατά:
ΔVC= VC17 - VC15 = 4380-3780 = 600

ΘΕΜΑ Δ
P Qd Qd΄
150 200 Qd΄1=200 + 120 = 320
P2= 180 Qd2 = 80 Qd΄2=80 + 120 = 200

Δ.1
Qd2 = Qd1 -60% * Qd1 = 200-60%*200= 80

Ed1 = (ΔQ / ΔΡ) * P1/Q1 → -3= (80-200) / (P2 – 150) * 150/200 → P2= 180

Η ζήτηση είναι γραμμική με αλγεβρική μορφή Qd= α+βP
(200,150) : 200 = α+β* 150
(80, 180) : 80 = α+β* 180
Επιλύοντας το σύστημα των δύο εξισώσεων, υπολογίζουμε: β=-4 και α = 800
Άρα, Qd =800-4Ρ


Δ.2 Η ζήτηση είναι γραμμική με αλγεβρική μορφή Qd= α+βP
Qd΄ = Qd + 120 = 920 – 4Ρ

Στην τιμή P2 = 150, η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας από τη μία καμπύλη ζήτησης στη δεύτερη είναι: ΔQ % = Qd΄1- Qd1 / Qd1 *100 = (320 – 200) / 200*100 = 60%
Ey= ΔQ %/ ΔY % = 60%/25% = 2.4

Δ.3 Τα σημεία ισορροπίας που δίνονται αποτελούν και σημεία της καμπύλης προσφοράς.
Η συνάρτηση προσφοράς είναι γραμμική με αλγεβρική μορφή Qs = γ+δΡ

Στο πρώτο σημείο ισορροπίας Ο : (200,150): 200= γ+ δ*150
Στο δεύτερο σημείο ισορροπίας Ο΄: (240,170): 240= γ+ δ*170

Επιλύοντας το σύστημα των δύο εξισώσεων, υπολογίζουμε: γ= -100 και δ= 2
Άρα, Qs= -100+2P

Es= (ΔQ / ΔΡ) * Pο/Qο = (240 – 200) /(170-150) * 150/200 = 1,5
Δ.4




Σχολιασμός: Τα θέματα των αρχών Οικονομικής Θεωρίας φέτος είχαν μέτριο επίπεδο δυσκολίας. Μερικά παιδιά, ίσως να αντιμετώπισαν δυσκολία στις αριθμητικές πράξεις. Για αυτό το λόγο δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι κάποιος θα έχει επιτυχία όταν εμμένει στη συνεχή εξάσκηση και ολοκληρωμένη λύση των ασκήσεων, όχι απλώς στην κατανόηση της μεθοδολογίας.


ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Κεφαλούκου Έλλη
Οικονομολόγος

Σάββατο, 29 Μαΐου 2010

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ


Η διεύθυνση του φροντιστηρίου
«Σύγχρονη Εκπαίδευση» και οι καθηγητές του
εύχονται σε όλους τους υποψηφίους καλή
πρόοδο και καλή επιτυχία στην προσπάθειά τους.

Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος

Με θέματα μέτριας δυσκολίας ολοκληρώθηκε για τους υποψηφίους της θεωρητικής κατεύθυνσης η εξέταση στο μάθημα των Λατινικών. Επιλέχθηκαν τα κείμενα 23 και 47 και ασκήσεις πάνω σε αυτά που απαιτούσαν καλή γνώση της γραμματικής και του συντακτικού. Υπήρχαν διαβαθμίσεις στη δυσκολία των ασκήσεων, ώστε αυτές να απευθύνονται σε μαθητές όλων των επιπέδων.

ΘΕΜΑΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα:

Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navemsecuta est.
………………………………………………………………………………..
Eo consilio aliquando repente intervenit oppressitque ornatrices. Etsi super vestem earum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulavit eos vidisse et aliis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentionem aetatis. Tum interrogavit filiam, utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva. Cum illa respondisset «ego, pater, cana esse malo», mendacium illi pater obiecit: «Non dubito quin calva esse nolis. Quid ergo non times ne istae te calvam faciant?»
Μονάδες 40
Παρατηρήσεις

Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

partibus : τη γενική πληθυντικού
milites : την κλητική ενικού
ingentem : την ονομαστική πληθυντικού του ουδετέρου γένους στον συγκριτικό βαθμό
ornatrices : την ονομαστική ενικού
vestem : την αφαιρετική ενικού
aliis : τη γενική ενικού στο ίδιο γένος
sermonibus : την ονομαστική ενικού
tempus : την αιτιατική πληθυντικού
mentionem : τη δοτική ενικού
filiam : τη γενική ενικού
annos : την αφαιρετική ενικού
mendacium : τη γενική πληθυντικού
quid : την ονομαστική ενικού του θηλυκού γένους
istae : την αιτιατική ενικού του ουδετέρου γένους
te : τη γενική πληθυντικού στο τρίτο πρόσωπο.
Μονάδες 15
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
moverat : την αφαιρετική του σουπίνου
fuerat : το τρίτο ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην υποτακτική
occiso : το δεύτερο ενικό πρόσωπο του παρακειμένου της οριστικής στην ενεργητική φωνή
orabat : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της υποτακτικής στην
ίδια φωνή
imponeretur : το απαρέμφατο του ενεστώτα στην ίδια φωνή
conduxit : το δεύτερο ενικό πρόσωπο του ενεστώτα της προστακτικής στην ίδια φωνή
secuta est : τη γενική του γερουνδίου
intervenit : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της οριστικής.
oppressit : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα της προστακτικής στην ίδια φωνή
deprehendit : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του υπερσυντελίκου της υποτακτικής στην ίδια φωνή
extraxit : το πρώτο ενικό πρόσωπο του μέλλοντα της οριστικής στην παθητική φωνή
mallet : το ίδιο πρόσωπο στον ενεστώτα στην ίδια έγκλιση
respondisset : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα της οριστικής στην ίδια φωνή
obiecit : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του παρατατικού της υποτακτικής στην παθητική φωνή
faciant : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του παρακειμένου της υποτακτικής στην ίδια φωνή.
Μονάδες 15
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
Romam, piscatoriam, aliquando, earum, vidisse, tempus, calvam.
Μονάδες 7
Γ1β. «ne istae te calvam faciant»: να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης (μονάδα 1) και τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδες 2), την έγκλιση (μονάδα 1) και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 3).
Μονάδες 8
Γ2α. «Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat»: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.
Μονάδες 3
Γ2β. «occiso Scriboniano»: να μετατρέψετε τη μετοχή στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση, η οποία να εισάγεται με τον ιστορικό-διηγηματικό σύνδεσμο cum.
Μονάδες 4
Γ2γ. «ego, pater, cana esse malo»: να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση από τη φράση «Iulia respondit».
Μονάδες 8


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α1. Ο Σκριβωνιανός είχε στασιάσει εναντίον του Κλαυδίου στην Ιλλυρία˙ ο Παίτος είχε πάει με το μέρος του και, αφού σκοτώθηκε ο Σκριβωνιανός, οδηγούνταν σιδεροδέσμιος στη Ρώμη. Επρόκειτο να επιβιβαστεί σε καράβι˙ η Αρρία παρακαλούσε τους στρατιώτες να επιβιβαστεί μαζί του. Δεν το πέτυχε: νοίκιασε ένα ψαράδικο καραβάκι και ακολούθησε το πελώριο πλοίο.
…………………………………………………………………………………………..
Με αυτό το σχέδιο εμφανίστηκε κάποτε απρόοπτα και έπιασε τις κομμώτριες επ’ αυτοφώρω. Παρόλο που ανακάλυψε άσπρες τρίχες πάνω στα φορέματά τους, εντούτοις ο Αύγουστος προσποιήθηκε ότι δεν τις είδε και παρέτεινε το χρόνο με άλλες κουβέντες, μέχρι που έφερε τη συζήτηση στην ηλικία. Τότε ρώτησε την κόρη (του) αν σε μερικά χρόνια θα προτιμούσε να είναι ασπρομάλλα ή φαλακρή. Όταν απάντησε εκείνη «προτιμώ, πατέρα, να είμαι ασπρομάλλα», της πρόβαλλε ο πατέρας το ψεύτικο επιχείρημα: «Δεν αμφιβάλλω πως δε θέλεις να είσαι φαλακρή. Γιατί λοιπόν δε φοβάσαι μήπως αυτές εδώ σε κάνουν φαλακρή;»
Β1.

partibus : partium
milites : miles
ingentem : ingentiora
ornatrices : ornatrix
vestem : veste
aliis : alius
sermonibus : sermo
tempus : tempora
mentionem : mentioni
filiam : filiae
annos : anno
mendacium : mendaciorum
quid : quis
istae : istud
te : sui

B2.
moverat : motu
fuerat : esset
occiso : occidisti
orabat : oremus
imponeretur : imponi
conduxit : conduc
secuta est : sequendi
intervenit : inveniunt
oppressit : opprimitote
deprehendit : deprehendissetis
extraxit : extrahar
mallet : malit
respondisset : respondebunt
obiecit : obiceremini
faciant : fecerint

Γ1α.
Romam: απρόθετη αιτιατική της κατεύθυνσης σε τόπο στο trahebatur
piscatoriam: επιθετικός προσδιορισμός στο naviculam
aliquando: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο intervenit
earum: γενική κτητική στο vestem
vidisse: ειδικό απαρέμφατο, αντικείμενο στο dissimulavit
tempus: αντικείμενο στο extraxit
calvam: κατηγορούμενο στο αντικείμενο te

Γ1β.
ne istae te calvam faciant: δευτερεύουσα ενδοιαστική πρόταση ως αντικείμενο στο ρήμα non times, εισάγεται με τον ενδοιαστικό σύνδεσμο ne, γιατί εκφράζει φόβο μήπως γίνει κάτι, εκφέρεται με υποτακτική, γιατί το περιεχόμενό της αφορά κάτι πιθανό ή ενδεχόμενο, και συγκεκριμένα με υποτακτική ενεστώτα (faciant), γιατί εξαρτάται από ρήμα αρκτικού χρόνου (non times) (ιδιόμορφη ακολουθία χρόνων, συγχρονισμός κύριας – δευτερεύουσας)

Γ2α.
Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat
→ Arma a Scriboniano in Illyrico contra Claudium mota erat

Γ2β.
occiso Scriboniano → cum Scribonianus occisus esset

Γ2γ.
«ego, pater, cana esse malo»→ Iulia respondit patri se canam esse malle

Τετάρτη, 26 Μαΐου 2010

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΙΝΙΚΩΝ



Η διεύθυνση του φροντιστηρίου
«Σύγχρονη Εκπαίδευση» και οι καθηγητές του
εύχονται σε όλους τους υποψηφίους
καλή συνέχεια και καλή επιτυχία

Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος
Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά οι υποψήφιοι εξετάστηκαν στα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη. Σε γενικές γραμμές, οι ερωτήσεις περιεχομένου ήταν απλές, σαφώς διατυπωμένες και φυσικά απολύτως αναμενόμενες για τις συγκεκριμένες ενότητες που δόθηκαν. Κατά τη γνώμη μου, ακόμα και οι μέτρια προετοιμασμένοι υποψήφιοι μπορούσαν να χειριστούν τα συγκεκριμένα θέματα με μια σχετική ευχέρεια. Τέλος, σε ό,τι αφορά τη λεξιλογική ερώτηση, δεν υπήρχε απολύτως καμία δυσκολία στην απάντησή της.








Διδαγμένο κείμενο
Ἀριστοτέλους Ἠθικά Νικομάχεια Β 6, 12-16
Ἡ δ’ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστίν, ἐν οἷς ἡ μὲν
ὑπερβολὴ ἁμαρτάνεται καὶ ψέγεται καὶ ἡ ἔλλειψις, τὸ δὲ
μέσον ἐπαινεῖται καὶ κατορθοῦται· ταῦτα δ’ ἄμφω τῆς
ἀρετῆς. Μεσότης τις ἄρα ἐστὶν ἡ ἀρετή, στοχαστική γε οὖσα
τοῦ μέσου.
Ἔτι τὸ μὲν ἁμαρτάνειν πολλαχῶς ἔστιν (τὸ γὰρ κακὸν
τοῦ ἀπείρου, ὡς οἱ Πυθαγόρειοι εἴκαζον, τὸ δ’ ἀγαθὸν τοῦ
πεπερασμένου), τὸ δὲ κατορθοῦν μοναχῶς (διὸ καὶ τὸ μὲν
ῥᾴδιον τὸ δὲ χαλεπὸν, ῥᾴδιον μὲν τὸ ἀποτυχεῖν τοῦ σκοποῦ,
χαλεπὸν δὲ τὸ ἐπιτυχεῖν)· καὶ διὰ ταῦτ’ οὖν τῆς μὲν κακίας ἡ
ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις, τῆς δ’ ἀρετῆς ἡ μεσότης·
ἐσθλοὶ μὲν γὰρ ἁπλῶς, παντοδαπῶς δὲ κακοί.
Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική, ἐν μεσότητι οὖσα
τῇ πρὸς ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν. Μεσότης δὲ δύο κακιῶν, τῆς μὲν καθ’ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατ’ἔλλειψιν· καὶ ἔτι τῷ τὰς μὲν ἐλλείπειν τὰς δ’ ὑπερβάλλειν τοῦδέοντος ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς πράξεσι, τὴν δ’ ἀρετὴν τὸ μέσον καὶ εὑρίσκειν καὶ αἱρεῖσθαι.
Α1. Από το κείμενο που σας δίνεται να γράψετε στο
τετράδιό σας τη μετάφραση του αποσπάσματος:
«Ἡ δ’ ἀρετὴ ... παντοδαπῶς δὲ κακοὶ.»
Μονάδες 10
Β1. Να εξηγήσετε πώς ο Αριστοτέλης αξιοποιώντας την
άποψη των Πυθαγορείων και τον άγνωστης προέλευσης
στίχο, που βρίσκονται στο κείμενο που σας δίνεται,
καταλήγει στο συμπέρασμα «καὶ διὰ ταῦτ’ οὖν τῆς μὲν
κακίας ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις, τῆς δ’ ἀρετῆς ἡ
μεσότης·».
Μονάδες 15
Β2. Να προσδιορίσετε και να σχολιάσετε νοηματικά τα
χαρακτηριστικά της αρετής, όπως προκύπτουν από το
απόσπασμα του κειμένου «Ἔστιν ἄρα ... ὁ φρόνιμος
ὁρίσειεν».
Μονάδες 15
Β3. Ποιες απόψεις εξέφρασε ο Αριστοτέλης για την πόλη της Αθήνας και τους Αθηναίους, σύμφωνα με την παράδοση, λίγο πριν εγκαταλείψει την Αθήνα;
Μονάδες 10
Β4. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ομόρριζη λέξη για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
σχέση, ανόρθωση, καθαίρεση, απάθεια, υπόλοιπο, διαβλητός, εικαστικός, ουσία, πρακτική, ραστώνη.
Μονάδες 10

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α1. Η αρετή λοιπόν αναφέρεται σε συναισθήματα και πράξεις, όπου η υπερβολή αποτελεί σφάλμα και κατακρίνεται, το ίδιο και η έλλειψη, ενώ το μέσον επαινείται και είναι το σωστό˙ και αυτά πάνε και τα δύο μαζί με την αρετή. Επομένως η αρετή είναι μια μορφή μεσότητας, αφού έχει για στόχο το μέσον.
Επιπλέον το λάθος γίνεται με πολλούς τρόπους (γιατί το κακό και το άπειρο πάνε μαζί όπως δίδασκαν οι Πυθαγόρειοι, ενώ το καλό πάει μαζί με το πεπερασμένο), όμως το σωστό γίνεται με έναν μόνο τρόπο (γι’ αυτό και είναι το ένα εύκολο, ενώ το άλλο δύσκολο˙ πράγματι είναι εύκολο να αποτύχουμε στο στόχο μας, όμως δύσκολο να τον επιτύχουμε)˙ γι’ αυτούς λοιπόν τους λόγους η υπερβολή και η έλλειψη χαρακτηρίζουν την κακία, ενώ η μεσότητα την αρετή˙
Καλοί γινόμαστε μόνο με έναν τρόπο, αλλά κακοί με πολλούς
Β1. Ο Αριστοτέλης στο συγκεκριμένο χωρίο προβάλλει την αντίθεση ανάμεσα στο λάθος (τὸ ἁμαρτάνειν) και στο σωστό (τὸ κατορθοῦν), για να συσχετίσει τελικά το πρώτο μέρος της αντίθεσης με την κακία και τους κακούς και το δεύτερο με την αρετή και τους καλούς. Κατά τον φιλόσοφο, η έλλειψη και η υπερβολή βρίσκονται σε άπειρα σημεία, έξω από το μέσον, γι’ αυτό μπορεί ο άνθρωπος με πολλούς τρόπους (πολλαχῶς, παντοδαπῶς) και εύκολα να αποτύχει στο στόχο του (ῥᾴδιον), να κάνει λάθος (ἀποτυχεῖν τοῦ σκοποῦ) ˙ γι’ αυτούς τους λόγους η υπερβολή και η έλλειψη σχετίζονται με την κακία και τους κακούς. Αντίθετα, το μέσον βρίσκεται σε ένα μόνο σημείο (μοναχῶς), γι’ αυτό με ένα μόνο τρόπο (ἁπλῶς) και δύσκολα (χαλεπὸν) μπορεί ο άνθρωπος να πετύχει το στόχο του, να κάνει το σωστό (ἐπιτυχεῖν τοῦ σκοποῦ)˙ γι’αυτούς τους λόγους το μέσον σχετίζεται με την αρετή και τους καλούς.
Είναι αξιοπρόσεκτη η συσσώρευση των αντιθέτων που δίνονται στο κείμενο, για να τονιστεί η βαθιά αντίθεση ανάμεσα στην κακία και την αρετή: ἁμαρτάνειν - κατορθοῦν, κακὸν - ἀγαθὸν, ἀπείρου – πεπερασμένου, κακοί -ἐσθλοί, μοναχῶς - πολλαχῶς, ῥᾴδιον - χαλεπὸν, ἀποτυχεῖν - ἐπιτυχεῖν, κακίας- ἀρετῆς, ὑπερβολὴ και ἔλλειψις – μεσότης, ἁπλῶς- παντοδαπῶς.
Ο Αριστοτέλης για να ενισχύσει τη θέση του ότι το λάθος μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους και το σωστό με έναν, κάνοντας επίκληση στην αυθεντία, αναφέρεται στα δύο από τα δέκα ζεύγη αντίθετων δυνάμεων που κυβερνούν τον κόσμο σύμφωνα με τους Πυθαγόρειους (κακὸν - ἀγαθὸν, πέρας – άπειρον). Σύμφωνα με τη θεωρία των Πυθαγορείων απέναντι σε κάθε αρχή που έχει τη δυνατότητα να επιβληθεί υπάρχει άλλη μια που υποτάσσεται. Στην προκειμένη περίπτωση, το πέρας αντιστοιχεί στην τάξη και συνδέεται με την αρετή, ενώ το άπειρο εντοπίζεται στο κενό και στο συνεχή χώρο και συνδέεται με την υπερβολή και την έλλειψη. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο επικαλείται μαζί με τη φιλοσοφία και την ποίηση, γι’ αυτό και αναφέρει τον άγνωστης προέλευσης στίχο: ἐσθλοὶ μὲν γὰρ ἁπλῶς, παντοδαπῶς δὲ κακοί, σύμφωνα με τον οποίο οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν καλοί με έναν μόνο τρόπο, ενώ μπορούν να παρεκκλίνουν από το ορθό με πολλούς τρόπους και να διαπράξουν εύκολα το λάθος.

Β2. Στο χωρίο αυτό, ο Αριστοτέλης ολοκληρώνει με συμπερασματική διατύπωση (ἄρα) τον περίφημο ορισμό της αρετής, ο οποίος περιλαμβάνει όλα τα γνωρίσματά της. Η ηθική αρετή, λοιπόν, είναι ένα μόνιμο στοιχείο του χαρακτήρα, που επιλέγεται ελεύθερα από το άτομο˙ βρίσκεται στο μέσον το οποίο προσδιορίζεται με κριτήρια υποκειμενικά και καθορίζεται από τη λογική και συγκεκριμένα από τη λογική που καθορίζει ο φρόνιμος άνθρωπος.
Πιο αναλυτικά, η αρετή είναι ἕξις, δηλαδή ένα μόνιμο στοιχείο του χαρακτήρα, που αποκτάται με τον εθισμό σε όμοιους τρόπους συμπεριφοράς. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δίνουμε μια συγκεκριμένη ποιότητα στη συμπεριφορά μας ώστε να αποκτήσουμε την ηθική αρετή. Το γεγονός ότι η έξη αυτή είναι προαιρετική, αποτελεί την ειδοποιό διαφορά, το γνώρισμα εκείνο που κάνει την αρετή να ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες έξεις. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί να την επιλέγει ελεύθερα, να διαμορφώνει απόψεις και πραγματοποιεί αποφάσεις σύμφωνα με τη θέληση και τις επιλογές του χωρίς κανέναν καταναγκασμό. Φυσικά, από την ελευθερία της βούλησης απορρέει και η ηθική ευθύνη που έχει ο άνθρωπος για τις πράξεις του.
Επιπλέον, η ηθική αρετή βρίσκεται σε ένα μέσον (δηλαδή ανάμεσα σε δύο κακίες που βρίσκονται αντίστοιχα στην υπερβολή και στην έλλειψη), το οποίο προσδιορίζεται με μέτρο τον άνθρωπο, με υποκειμενικά κριτήρια (τῇ πρὸς ἡμᾶς). Σύμφωνα με τα κριτήρια αυτά, το μέσον δεν είναι ούτε πολύ ούτε λίγο και δεν είναι ένα και το ίδιο για όλους, αλλά διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση. Αυτό ίσως να έδινε την εντύπωση ότι το κάθε άτομο ξεχωριστά προσδιορίζει το μέσον με το δικό του τρόπο και επομένως ορίζει την αρετή με κριτήρια υποκειμενικά˙ όμως, ο Αριστοτέλης προσθέτει ένα κοινό κριτήριο τον ορθό λόγο (ὡρισμένῃ λόγῳ), ένα πολύ σημαντικό στοιχείο για τη σύλληψη της έννοιας της αρετής, το οποίο διασφαλίζει την αντικειμενικότητα. Διευκρινίζει μάλιστα ο φιλόσοφος ότι αναφέρεται στη λογική του «φρόνιμου» (ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν), του μυαλωμένου ανθρώπου και όχι στην κοινή ανθρώπινη λογική.

Β3. Σχολικό βιβλίο, σελίδα 147 – 149: «Η παράδοση λέει …στο τέλος του Σωκράτη».
Β4.
σχέση → ἕξις
ανόρθωση → κατορθοῦται
καθαίρεση → αἱρεῖσθαι
απάθεια → πάθη
υπόλοιπο → ἐλλείπειν
διαβλητός → ὑπερβολὴ
εικαστικός → εἴκαζον
ουσία → οὖσα
πρακτική → πράξεις
ραστώνη → ῥᾴδιον


Σχολιασμός θέματος αδίδακτου




Αδίδακτο κείμενο
Ξενοφῶντος Ἀπομνημονεύματα Βιβλίο Δ, κεφ. VIII, § 8-9
Εἰ δὲ βιώσομαι πλείω χρόνον, ἴσως ἀναγκαῖον ἔσται τὰ
τοῦ γήρως ἐπιτελεῖσθαι καὶ ὁρᾶν τε καὶ ἀκούειν ἧττον καὶ
διανοεῖσθαι χεῖρον καὶ δυσμαθέστερον ἀποβαίνειν καὶ
ἐπιλησμονέστερον, καὶ ὧν πρότερον βελτίων ἦν, τούτων
χείρω γίγνεσθαι· ἀλλὰ μὴν ταῦτά γε μὴ αἰσθανομένῳ μὲν
ἀβίωτος ἂν εἴη ὁ βίος, αἰσθανόμενον δὲ πῶς οὐκ ἀνάγκη
χεῖρόν τε καὶ ἀηδέστερον ζῆν; Ἀλλὰ μὴν εἴ γε ἀδίκως
ἀποθανοῦμαι, τοῖς μὲν ἀδίκως ἐμὲ ἀποκτείνασιν αἰσχρὸν ἂν εἴη τοῦτο· εἰ γὰρ τὸ ἀδικεῖν αἰσχρόν ἐστι, πῶς οὐκ αἰσχρὸν καὶ τὸ ἀδίκως ὁτιοῦν ποιεῖν;
-----------
τὰ τοῦ γήρως ἐπιτελοῦμαι = υφίσταμαι τα βάρη του γήρατος
Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του
κειμένου.
Μονάδες ___20
Γ2. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
πλείω : τη δοτική του πληθυντικού του
αρσενικού γένους στον θετικό βαθμό.
γήρως : τη δοτική του ενικού.
δυσμαθέστερον : την αιτιατική του ενικού του θηλυκού
γένους στον θετικό βαθμό.
ταῦτα : την αιτιατική του πληθυντικού στο
αρσενικό γένος.
ἐμὲ : τη γενική πληθυντικού δευτέρου
προσώπου.
ὁρᾶν: : το τρίτο ενικό πρόσωπο παρατατικού
στην ίδια φωνή.
ἀποβαίνειν : το δεύτερο ενικό πρόσωπο προστακτικής
αορίστου δευτέρου στην ίδια φωνή.
γίγνεσθαι : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο ευκτικής
αορίστου δευτέρου.
αἰσθανόμενον : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο οριστικής
παρακειμένου στην ίδια φωνή.
ἀδικεῖν : το απαρέμφατο αορίστου στην ίδια φωνή.
Μονάδες 10
Γ3α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
ἐπιτελεῖσθαι, πρότερον, τούτων, ἀβίωτος, ἐμὲ, ὁτιοῦν.
(Μονάδες 6)
Γ3β. «ἀλλὰ μὴν ταῦτά γε μὴ αἰσθανομένῳ μὲν ἀβίωτος ἂν εἴη ὁ βίος»: να αναγνωρίσετε τον λανθάνοντα
υποθετικό λόγο και να τον αναλύσετε.
(Μονάδες 4)
Μονάδες 10
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Αν λοιπόν ζήσω περισσότερο καιρό, ίσως θα είναι αναπόφευκτο να
υφίσταμαι τα βάρη του γήρατος και να βλέπω και να ακούω με μικρότερη οξύτητα και να συλλογίζομαι με περιορισμένη διαύγεια και στο τέλος να μαθαίνω δυσκολότερα και να λησμονώ ευκολότερα και απ' όσους ήμουν καλύτερος στο παρελθόν, απ' αυτούς να γίνομαι χειρότερος_ αλλά όμως αν δεν αντιλαμβανόμουν αυτά δε θα άξιζε να ζω, ενώ από τη στιγμή που τα διακρίνω πως δεν είναι αναπόφευκτο να ζω χειρότερα και πιο δυσάρεστα;
Αλλά όμως αν θανατωθώ άδικα, αυτό θα ήταν ντροπή για αυτούς που
άδικα θα με σκότωναν.
Γιατί αν είναι ντροπή η αδικία, πως δεν είναι ντροπή και οποιαδήποτε
άδικη πράξη;
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Γ2.
πλείω _ πολλοῖς
γήρως _ γήρᾳ
δυσμαθέστερον _ δυσμαθῆ
ταῦτα _ τούτους
ἐμέ _ ὑμῶν
ὁρᾶν _ ἑώρα
ἀποβαίνειν _ ἀπόβηθι
γίγνεσθαι _ γενοίμεθα
αἰσθανόμενον _ ᾔσθηνται
ἀδικεῖν _ ἀδικῆσαι
Γ3.α
ἐπιτελεῖσθαι _ τελικό απρμφ. Υπκμ στο "ἀναγκαῖον ἒσται"
πρότερον _ επιρ. προσδ. χρόνου στο " ἦν"
τούτων _ γενική συγκριτική από το "χείρω"
ἀβίωτος _ κατηγορούμενο στο "ὁ βίος" από το συνδετικό ρήμα " ἄν εἲη"
ἐμέ _ αντίκειμενο στο "τοῖς ἀποκτείνασι"
ὁτιούν _ σύστοιχο αντικείμενο στο "τό ποιεῖν".
Γ3.β
α. μή αἰσθανομένῳ (υπόθεση) και ἄν εἲη (απόδοση).
Λανθάνων υποθετικός λόγος της απλής σκέψης του λέγοντος.
β. εἰ μή ἐγώ αἰσθανιοίμην _ ἄν εἲη
Απλή σκέψη του λέγοντος

Σάββατο, 22 Μαΐου 2010

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
& ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
(ΚΥΚΛΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ)
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)
ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ
ΘΕΜΑ Α
Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
α. Επιχειρήσεις που συνεργάζονται με την επιχείρηση ή την ανταγωνίζονται εντάσσονται στο ειδικό (εσωτερικό) της περιβάλλον.
β. Η ιεράρχηση των στόχων, ο αριθμός, το είδος και η σπουδαιότητά τους, διαφέρει από επιχείρηση σε επιχείρηση.
γ. Ο ηγέτης στηρίζεται στην τυπική εξουσία, ενώ ο προϊστάμενος πείθει και περνά όραμα.
δ. Η επιστήμη της Διοίκησης Επιχειρήσεων, επειδή τα φαινόμενα που μελετά είναι πολυδιάστατα, έχει σχέση άμεση ή έμμεση με αρκετές άλλες επιστήμες.
ε. Η επιχείρηση πέρα από την οικονομική, θεσμική και την κοινωνική της οργάνωση διαθέτει και αναπτύσσει τη δική της κουλτούρα.
ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ
στ. Ο σχεδιασμός της παραγωγής είναι ενέργεια που ανήκει στη χρηματοοικονομική διοίκηση.
Μονάδες 24
Στις παρακάτω προτάσεις, από Α2 μέχρι και Α4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
Α2. Η οικονομικότερη προμήθεια μηχανημάτων, πρώτων υλών και οποιωνδήποτε άλλων υλικών στοιχείων ανήκει:
α. στην οικονομική λειτουργία.
β. στη λειτουργία προμηθειών.
γ. στην εμπορική λειτουργία.
δ. στην παραγωγική λειτουργία.
Μονάδες 6
Α3. Το μάρκετινγκ (marketing) περιλαμβάνει όλες τις ενέργειες που απαιτούνται για:
α. να φθάσουν τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες από τον παραγωγό στον καταναλωτή.
β. την ανεύρεση νέων τρόπων παραγωγής.
γ. την εξεύρεση του κεφαλαίου που απαιτείται για την ίδρυση της οικονομικής μονάδας.
δ. να εξευρεθεί ο κατάλληλος τόπος εγκατάστασης της επιχείρησης.
Μονάδες 6
Α4. Στη Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων, ο έλεγχος των δεξιοτήτων και ικανοτήτων των ήδη εργαζομένων ανήκει στην επιμέρους λειτουργία:
α. των προσλήψεων.
ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ
β. των μεταθέσεων-προαγωγών.
γ. των εργασιακών σχέσεων.
δ. του προγραμματισμού του ανθρώπινου δυναμικού.
Μονάδες 6
Α5. Μια επιχείρηση το έτος 2009 παρήγαγε 100.000 μονάδες προϊόντος, χρησιμοποιώντας 200 εργαζόμενους. Το καθαρό κέρδος της επιχείρησης το έτος 2009 ανήλθε στα 500.000 ευρώ και η οικονομική της αποδοτικότητα ήταν ίση με 0,10. Να βρεθούν η παραγωγικότητα της εργασίας και τα χρησιμοποιηθέντα κεφάλαια της επιχείρησης. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους τύπους που χρησιμοποιήσατε καθώς και τους υπολογισμούς σας.
Μονάδες 8
ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
ΘΕΜΑ Β
Β1. Ποιες είναι οι απόψεις του Henri Fayol για την Οργάνωση και Διοίκηση-Management; (μονάδες 9) Να αναφέρετε ποιες είναι οι επιχειρησιακές λειτουργίες σύμφωνα με τον Henri Fayol (μονάδες 5) και πώς αναλύονται οι λειτουργίες της διοίκησης που αυτός αναφέρει (μονάδες 6).
Μονάδες 20
Β2. Από τις λειτουργίες της Οργάνωσης και Διοίκησης-Management να περιγράψετε τη λειτουργία της Διεύθυνσης.
Μονάδες 14
ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ
Β3. Από τη θεωρία υγιεινής-παρακίνησης του F. Herzberg να αναφέρετε τους παράγοντες «υγιεινής» ή «διατήρησης» (μονάδες 6), καθώς και αυτούς που ονομάζονται «κίνητρα» (μονάδες 10).
Μονάδες 16


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»

ΟΜΑΔΑ Α
Α.1
a. ΣΩΣΤΟ
b. ΣΩΣΤΟ
c. ΛΑΘΟΣ
d. ΣΩΣΤΟ
e. ΣΩΣΤΟ
f. ΛΑΘΟΣ
Α.2 Β
Α.3 Α
Α.4 Δ
Α.5 Παραγωγικότητα εργασίας = ποσότητα παραγωγής / αριθμός εργαζομένων = 100.000 / 200 = 500 μονάδες ανά εργάτη

Οικονομική αποδοτικότητα = Καθαρό κέρδος ή ζημία / Χρησιμοποιηθέντα Κεφάλαια ή
0,10 = 500.000/ Χρησιμοποιηθέντα Κεφάλαια ή
Χρησιμοποιηθέντα Κεφάλαια = 5.000.000 €

ΟΜΑΔΑ Β
Β.1 σελίδα 57 σχολικού βιβλίου, η παράγραφος: « O Henri Fayol ………………….. σημαντικό τμήμα της θεωρίας του μάνατζμεντ»

Β.2 σελίδες 60& 61 σχολικού βιβλίου : « Η διεύθυνση αφορά τη σωστή διοίκηση …………………………………. Αλλά και του ίδιου του στελέχους της επιχείρησης»

Β.3 σελίδες 131 & 132 σχολικού βιβλίου: « Σύμφωνα με τη θεωρία υγιεινής – παρακίνησης του F. Herzberg …………………… Οι προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης – προαγωγών του εργαζομένου»

Ακολουθώντας την πορεία των προηγούμενων ετών, τα πανελλαδικά θέματα του συγκεκριμένου μαθήματος δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη δυσκολία και ήταν αναμενόμενα.
Οι φετινές εξετάσεις αποδεικνύουν για μία ακόμα φορά ότι παραμένει ένα μάθημα, στο οποίο ένα παιδί θα αποδώσει εάν μελετήσει επιμελώς όλη τη χρονιά.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Κεφαλούκου Έλλη
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ


Στη δημοσίευση της 12ης Απριλίου 2010 προτάθηκε το κείμενο αυτό ως θέμα για τις πανελλαδικές εξετάσεις από τη φιλόλογο Βρέντζου Μαρία.


Τα θέματα που επιλέχθηκαν για την εξέταση των μαθητών της Γ΄ Λυκείου στο μάθημα της λογοτεχνίας, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν αναμενόμενα, και αντιμετωπίσιμα, χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Πρόκειται για το ευκολότερο νοηματικά κείμενο της φετινής εξεταστέας ύλης. Το μόνο σημείο που θα έλεγα ότι ίσως κούρασε τους υποψήφιους είναι ο όγκος των θεμάτων, που ήταν ιδιαίτερα αυξημένος σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές. Ωστόσο, οι ερωτήσεις ήταν βάτες, ενώ το παράλληλο κείμενο δεν παρουσίασε ιδιαίτερες δυσκολίες σε ότι αφορά την κατανόηση του.

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΜΑΙΟΥ 2010

Γιώργου Ιωάννου
Στοῦ Κεμάλ τό Σπίτι
Δέν ξαναφάνηκε ἡ μαυροφορεμένη ἐκείνη γυναίκα, πού ἐρχόταν στό κατώφλι μας κάθε χρονιά, τήν ἐποχή πού γίνονται τά μοῦρα, ζητώντας μέ εὐγένεια νά τῆς δώσουμε λίγο νερό ἀπ’ τό πηγάδι τῆς αὐλῆς. Ἔμοιαζε πολύ κουρασμένη, διατηροῦσε ὅμως πάνω της ἴχνη μιᾶς μεγάλης ἀρχοντικῆς ὀμορφιᾶς. Καί μόνο ὁ τρόπος πού ἔπιανε τό ποτήρι, ἔφτανε γιά νά σχηματίσει κανείς τήν ἐντύπωση πώς ἡ γυναίκα αὐτή στά σίγουρα ἦταν μιά ἀρχόντισσα. Δίνοντάς μας πίσω τό ποτήρι, ποτέ δέν παρέλειπε νά μᾶς πεῖ στά τούρκικα τήν καθιερωμένη εὐχή, πού μπορεῖ νά μήν καταλαβαίναμε ἀκριβώς τά λόγια της, πιάναμε ὅμως καλά τό νόημά της: «Ὁ Θεός νά σᾶς ἀνταποδώσει τό μεγάλο καλό». Ποιό μεγάλο καλό; Ἰδέα δέν εἴχαμε.
Καθόταν ἥσυχα γιά ὥρα πολλή στό κατώφλι τῆς αὐλῆς, κι ἀντί νά κοιτάζει κατά τό δρόμο ἤ τουλάχιστο κατά τό πλαϊνό σπίτι τοῦ Κεμάλ1, αὐτή στραμμένη ἔριχνε κλεφτές ματιές πρός τό δικό μας σπίτι, παραμιλώντας σιγανά. Πότε πότε ἔκλεινε τά μάτια καί τό πρόσωπό της γινόταν μακρινό, καθώς συλλάβιζε ὀνόματα παράξενα. Ἐμεῖς, πάντως, δέν παραλείπαμε νά τῆς δίνουμε μοῦρα ἀπ’ τήν ντουτιά2, ὅπως ἄλλωστε δίναμε σ’ ὅλη τή γειτονιά καί σ’ ὅποιον περαστικό
----------
1. τό πλαϊνό σπίτι τοῦ Κεμάλ• πρόκειται για το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, όπου σήμερα στεγάζεται το τουρκικό προξενείο.
2. ντουτιά• η συκομουριά
μᾶς ζητοῦσε. Ἡ ξένη τά ἔτρωγε σιγανά, ἀλλά μέ ζωηρή εὐχαρίστηση. Δέ μᾶς φαινόταν παράξενο πού τῆς ἄρεζαν τά μοῦρα μας τόσο πολύ. Τό δέντρο μας δέν ἦταν ἀπό τίς συνηθισμένες μουριές, ἀπ’ αὐτές πού κάνουν ἐκεῖνα τά ἄνοστα νερουλιάρικα μοῦρα. Τό δικό μας ἔκαμνε κάτι μεγάλα, ξινά σά βύσσινα, καί πολύ κόκκινα στό χρώμα. Ἦταν δέντρο παλιό καί τεράστιο, τά κλαδιά του ξεπερνοῦσαν τό δίπατο σπίτι μας. Μοναχά ἕνα κακό εἶχε• τά φύλλα του ἦταν σκληρά καί οἱ μεταξοσκώληκές μου δέν μπορούσαν νά τά φᾶνε. Ἦταν, πάντως, δέντρο φημισμένο σ’ ὅλο τό Ἰσλαχανέ3 κι ἀκόμα πιό πέρα.
Τήν πρώτη φορά πού εἶχε καθίσει ἡ ἄγνωστη γυναίκα στό κατώφλι μας, δέ σκεφτήκαμε νά τῆς προσφέρουμε μοῦρα, ὅμως σέ λίγο μᾶς ζήτησε ἡ ἴδια λέγοντας πώς ἤθελε νά φυτέψει τό σπόρο τους στόν μπαχτσέ4 της. Ἔφαγε μερικά καί τά ὑπόλοιπα τά ἔβαλε σ’ ἕνα χαρτί καί ἔφυγε καταχαρούμενη.
Τή δεύτερη φορά θά ἦταν κατά τό τριάντα ὀχτώ, δυό χρόνια, πάντως, μετά τήν πρώτη, δέν ἔβαλε μοῦρα στό χαρτί. Κάθισε καί τά ἔφαγε ἕνα ἕνα στό κατώφλι. Φαίνεται πώς ὁ σπόρος ἀπ’ τά προηγούμενα εἶχε ἀποδώσει, ἀλλά γιά νά δώσει καί μοῦρα ἔπρεπε, βέβαια, νά περάσουν χρόνια. Τό δέντρο αὐτό, ὅπως ὅλα τά δέντρα πού μεγαλώνουν σιγά, ζεῖ πολλά χρόνια καί ἀργεῖ νά καρπίσει.
Ἡ γυναίκα ξαναφάνηκε καί τόν ἑπόμενο χρόνο, λίγο πρίν ἀπ’ τόν πόλεμο. Ὅμως τή φορά αὐτή τῆς προσφέραμε νερό ἀπ’ τή βρύση. Ἀρνήθηκε νά πιεῖ τό νερό. Μόλις τό ἔφερε στό στόμα, μᾶς κοίταξε στά μάτια καί μᾶς ἔδωσε πίσω τό γεμάτο ποτήρι. Ἐπειδή τήν εἴδαμε πολύ ταραγμένη, θελήσαμε νά τῆς ἐξηγήσουμε. Ὁ σιχαμένος σπιτονοικοκύρης μας εἶχε διοχετεύσει τό βόθρο τοῦ σπιτιοῦ στό βαθύ πηγάδι. «Τώρα πού σᾶς ἔφερα τό νερό στίς κουζίνες σας, δέ σᾶς χρειάζεται τό πηγάδι», μᾶς εἶχε πεῖ. Ἡ γυναίκα βούρκωσε, δέ μᾶς ἔδωσε ὅμως καμιά ἐξήγηση γιά τήν τόση λύπη της. Γιά
----------
3. Ἰσλαχανέ• περιοχή της Θεσσαλονίκης (τουρκ. σωφρονιστήριο)
4. μπαχτσέ• περιβολάκι
νά τήν παρηγορήσουμε τῆς δώσαμε περισσότερα μοῦρα κι ἡ γιαγιά μου τῆς εἶπε κάτι πού τήν ἔκανε νά τιναχτεῖ: «Θά σοῦ
τά ἔβαζα σ’ ἕνα κουτί, ἀλλά δέ βαστᾶνε γιά μακριά». Καί πράγματι εἴχαμε ἀρχίσει κάτι νά ὑποπτευόμαστε. Τήν ἄλλη φορά εἴδαμε, πώς μόλις ἔφυγε ἀπό μᾶς, πῆγε δίπλα στοῦ Κεμάλ τό σπίτι, ὅπου τήν περίμενε μιά ὁμάδα ἀπό τούρκους προσκυνητές, πού κοντοστέκονταν στό πεζοδρόμιο. Ἐμεῖς ὥς τότε θαρρούσαμε πώς εἶναι καμιά τουρκομερίτισσα δικιά μας, ἀπ’ τίς πάμπολλες ἐκεῖνες, πού δέν ἤξεραν λέξη ἑλληνικά, μιά καί ἡ ἀνταλλαγή τῶν πληθυσμῶν εἶχε γίνει με βάση τή θρησκεία καί ὄχι τή γλώσσα. Ἡ ἀποκάλυψη αὐτή στήν ἀρχή μᾶς τάραξε. Δέ μᾶς ἔφτανε πού είχαμε δίπλα μας τοῦ Κεμάλ τό σπίτι, σά μιά διαρκῆ ὑπενθύμιση τῆς καταστροφῆς, θά εἴχαμε τώρα καί τούς τούρκους νά μπερδουκλώνονται πάλι στά πόδια μας; Καί τί ἀκριβῶς ἤθελε ἀπό μᾶς αὐτή ἡ γυναίκα; Πάνω σ’ αὐτό δέν ἀπαντήσαμε, κοιταχτήκαμε ὅμως βαθιά ὑποψιασμένοι. Καί τά ἑπόμενα λόγια μας ἔδειχναν πώς ἡ καρδιά μας ζεστάθηκε κάπως ἀπό συμπάθεια κι ἐλπίδα. Εἴχαμε κι ἐμεῖς ἀφήσει σπίτια κι ἀμπελοχώραφα ἐκεῖ κάτω.
Ἡ τουρκάλα ξαναφάνηκε λίγο μετά τόν πόλεμο. Ἐμεῖς καθόμασταν πιά σέ ἄλλο σπίτι, λίγο παραπάνω, ὅμως τήν εἴδαμε μιά μέρα νά κάθεται κατατσακισμένη στό κατώφλι τοῦ παλιοῦ σπιτιοῦ μας. Ὁ πρῶτος πού τήν εἶδε, ἦρθε μέσα καί φώναξε: «ἡ τουρκάλα!» Βγήκαμε στά παράθυρα καί τήν κοιτάζαμε μέ συγκίνηση. Παραλίγο νά τήν καλέσουμε ἀπάνω στό σπίτι ⎯τόσο μᾶς εἶχε μαλακώσει τήν καρδιά ἡ ἐπίμονη νοσταλγία της. Ὅμως αὐτή κοίταζε ἀκίνητη τήν κατάγυμνη αὐλή καί τό ἔρημο σπίτι. Μιά ἰταλιάνικη μπόμπα6 εἶχε σαρώσει τήν ντουτιά κι εἶχε ρημάξει τό καλοκαμωμένο ξυλόδετο σπίτι, χωρίς νά καταφέρει νά τό γκρεμίσει.
Δέν τήν ξανάδαμε ἀπό τότε. Ἦρθε – δέν ἦρθε, ἄγνωστο. Ἄλλωστε καί νά ’ρχότανε δέ θά ’βρισκε πιά τό κατώφλι μέ τό ἀφράτο μάρμαρο γιά νά ξαποστάσει. Τό σπίτι εἶχε ἀπό ----------
6. Μιά ἰταλιάνικη μπόμπα• αναφέρεται στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο (1940-1941)
καιρό παραδοθεῖ σέ μιά συμμορία ἐργολάβων καί στή θέση του ὑψώθηκε μιά πολυκατοικία ἀπ’ τίς πιό φρικαλέες. Τώρα ἑτοιμάζονται νά τήν γκρεμίσουν οἱ γελοῖοι. Ποιός ξέρει τί μεγαλεπήβολο σχέδιο συνέλαβε πάλι τό πονηρό μυαλό τους.
Ἄν γίνει αὐτό, θά παραφυλάγω νύχτα μέρα, ἰδίως ὅταν τό σκάψιμο θά ἔχει φτάσει στά θεμέλια, κι ἴσως μπορέσω νά ἐμποδίσω ἤ τουλάχιστο νά καθυστερήσω τό χτίσιμο τοῦ νέου ἐξαμβλώματος7. Τήν προηγούμενη φορά εἶχε βρεθεῖ ἐκεῖ στά βάθη ἕνα θαυμάσιο ψηφιδωτό, πού ἄρχιζε ἀπ’ τό οἰκόπεδο τοῦ δικοῦ μας σπιτιοῦ καί συνεχιζόταν πρός τό σπίτι τοῦ Κεμάλ. Τό ψηφιδωτό αὐτό οἱ δασκαλεμένοι ἐργάτες τό σκεπάσανε γρήγορα γρήγορα γιά νά μήν τούς σταματήσουν οἱ ἁρμόδιοι. Πάντως, τίς ὧρες πού τό ἔβλεπε τό φῶς τοῦ ἥλιου, γίνονταν διάφορα σχόλια ἀπ’ τήν ἔκθαμβη γειτονιά. Ὅλοι μιλούσανε γιά τήν ὀμορφιά καί τήν παλιά δόξα, μά ἀνάμεσα στά δυνατά λόγια καί τίς φωνές, ἄκουσα μιά γριά νά σιγολέει: «Στό σπίτι αὐτό καθόταν ἕνας μπέης, πού εἶχε μιά κόρη σάν τά κρύα τά νερά. Κυλιόταν κάτω, ὅταν φεύγανε, φιλοῦσε τό κατώφλι. Τέτοιο σπαραγμό δέν ματαεῖδα».
----------
7. ἐξάμβλωμα• έκτρωμα, κάθε τι το τερατώδες ή κακότεχνο


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Α1. Ο Γ. Ιωάννου αντλεί τα θέματά του κυρίως από τα παιδικά του χρόνια, τον κόσμο της προσφυγιάς, τον πόλεμο, τη Θεσσαλονίκη, τον τρόπο ζωής των απλών ανθρώπων. Για καθεμιά από τις παραπάνω περιπτώσεις να γράψετε ένα αντίστοιχο παράδειγμα μέσα από το κείμενο.
Μονάδες 15
Β1.α) Ο Αναστάσης Βιστωνίτης παρατηρεί ότι στα πεζογραφήματα του Γ. Ιωάννου «ο αφηγητής είναι η κυρίαρχη ατομική συνείδηση». Να αναφέρετε δύο στοιχεία που μπορούν να στηρίξουν την άποψη αυτή, καθώς και ένα παράδειγμα μέσα από το κείμενο, για καθένα από αυτά. (Μονάδες 8)
β) Να επισημάνετε στο κείμενο τα τρία βασικά χρονικά επίπεδα πάνω στα οποία οργανώνεται η αφήγηση και να τα σχολιάσετε συνοπτικά με αναφορές στο κείμενο. (Μονάδες 12)
Μονάδες 20
Β2.α) Να ερμηνεύσετε το νόημα των μεταφορών: κλεφτές ματιές (§ 2η), κάθεται κατατσακισμένη στο κατώφλι (§ 6η), είχε μαλακώσει την καρδιά (§ 6η), κατάγυμνη αυλή (§ 6η), αφράτο μάρμαρο (§ 7η). (Μονάδες 10)
β) Στην 7η παράγραφο: «Δεν την ξανάδαμε από τότε ... μυαλό τους», να εντοπίσετε την ειρωνεία του αφηγητή και να σχολιάσετε σύντομα τη σκοπιμότητά της. (Μονάδες 10)
Μονάδες 20
Γ1.α) Σε κάθε επίσκεψή της στο σπίτι η γυναίκα παραμένει στο κατώφλι της αυλής. Να εξηγήσετε σε μία παράγραφο τους λόγους της παραμονής της στο συγκεκριμένο χώρο. (Μονάδες 12)
β) « ἀνάμεσα στά δυνατά λόγια καί τίς φωνές, ἄκουσα μιά γριά νά σιγολέει: “Στό σπίτι αὐτό καθόταν ἕνας μπέης, πού εἶχε μιά κόρη σάν τά κρύα τά νερά. Κυλιόταν κάτω, ὅταν φεύγανε, φιλοῦσε τό κατώφλι. Τέτοιο σπαραγμό δέν ματαεῖδα”»: Να σχολιάσετε σε μία παράγραφο το περιεχόμενο του ανωτέρω αποσπάσματος. (Μονάδες 13)
Μονάδες 25
Δ1. Να συγκρίνετε, ως προς το περιεχόμενο, το πεζογράφημα του Γ. Ιωάννου «Στοῦ Κεμάλ τό Σπίτι» με το απόσπασμα που ακολουθεί από την «Ἀπογραφή ζημιῶν» του ίδιου συγγραφέα.
Μονάδες 20
Δίπλα στό «Ἀκρόπολις» καί μέχρι τήν ὁδό Πλάτωνος ἦταν στή σειρά σπίτια μικρά καί παμπάλαια, ὅπου μέχρι καί τήν Κατοχή κατοικούσανε οἰκογένειες Ἑβραίων. Αὐτά, μέ τό ξενοδοχεῖο μαζί, σχημάτιζαν τή βορινή πλευρά τῆς πλατείας, πού σήμερα ὀνομάζεται «Μακεδονομάχων». Τά Σάββατα
γριές Ἑβραίισες, μέ τίς πατροπαράδοτες ἀτλαζένιες1 φορεσιές τῆς Καστίλλιας, στεκόντουσαν στίς ἐξώπορτες μέ σταυρωμένα τά χέρια, γιά νάπεράσει ἥσυχα καί ἀναμάρτητα ἡ ἅγια ἀργία2. Τά σπίτια αὐτά, ἄν δέν εἶχαν προλάβει νά τά κατεδαφίσουν οἱ ἐργολάβοι, θά τά κατεδάφιζαν τώρα ὁπωσδήποτε οἱ στρατιωτικές μπουλντόζες, σέ συνεργασία, βέβαια, μέ τούς πολιτικούς μηχανικούς καί τούς ἄλλους σπουδαίους, πού δέν ξέρω τί νά πῶ, ἀλλά σάν πολύ εὔκολα, προκειμένου γιά παλαιά σπίτια, σημειώνουν τήν ἔνδειξη «κατεδαφιστέον». Θαρρεῖς καί τό θεωροῦν ὅλοι τους εὐκαιρία νά ἐξωραΐσουν τήν πόλη κατά τά γοῦστα τους καί τά πρότυπά τους, ἀπαλλάσσοντάς την ἀπό τίς ἐνοχλητικές αὐτές παλιατσαρίες3, πού πλαισιώνουν, καί πολύ ταιριαχτά μάλιστα, τά βυζαντινά μνημεῖα καί τούς χώρους τῆς παλαιᾶς ζωῆς. Ἔτσι σαρώθηκε σιγά σιγά, ἀπό χρόνια, ὅλη ἡ παλιά γειτονιά ἡ γύρω ἀπό τή Ροτόντα, δηλαδή ἡ παλιά ἑλληνική συνοικία τῆς Καμάρας, αὐτή πού ἔδινε τόν τόνο καί τά ἐπιχειρήματα, καί ἀφέθηκε ὁ τόπος ἐλεύθερος γιά νά φωτογραφίζουν οἱ τουρίστες μέ ἄνεση τή Ροτόντα.
(Γιώργου Ιωάννου, «Ἀπογραφή ζημιῶν», από τη συλλογή Το δικό μας αίμα, 1980)
----------
1. ατλαζένιες: γυαλιστερές
2. άγια αργία: εννοεί την ημέρα του Σαββάτου, ημέρα αργίας για τους Εβραίους
3. παλιατσαρίες: σύνολα παλαιών, φθαρμένων ή και άχρηστων αντικειμένων

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α1. Ένα από τα βασικά γνωρίσματα των έργων του Γ. Ιωάννου είναι ότι αντλεί τα θέματά του κυρίως από τα βιώματα των παιδικών του χρόνων, τον κόσμο των προσφύγων, την εποχή και τα βιώματα της Κατοχής, τον τόπο καταγωγής του – τη Θεσσαλονίκη – καθώς και από τον τρόπο ζωής των απλών ανθρώπων. Οι παρακάτω φράσεις μέσα από το κείμενο είναι ενδεικτικές για καθεμιά από τις περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν:
• Παιδικά χρόνια: «Μονάχα…φάνε» σελ. 266
• Κόσμος προσφύγων: «είχαμε κι εμείς…κάτω» σελ. 267
• Πόλεμος: «Μια παλιά ιταλιάνικη μπόμπα…γκρεμίσει» σελ. 267
• Θεσσαλονίκη: «Ήταν πάντως δέντρο…πιο πέρα» σελ. 266
• Τρόπος ζωής απλών ανθρώπων: «Εμείς, πάντως, …μας ζητούσε» σελ. 265

Β1.
α. Ο ίδιος ο Γ. Ιωάννου ονομάζει τα έργα του «βιωματικά», χρησιμοποιεί δηλαδή ως βασικό υλικό τα βιώματά του από τα παιδικά του χρόνια, την προσφυγιά και τον πόλεμο. Ο αφηγητής είναι δραματοποιημένος (ομοδιηγητικός), βλέπει δηλαδή τα γεγονότα από εσωτερική οπτική γωνία, από την οπτική γωνία ενός προσώπου του έργου (αφήγηση με εσωτερική εστίαση)˙ συμμετέχει στα δρώμενα, όμως στέκεται απόμακρα ως μέρος ενός συνόλου, της οικογένειάς του.
• Η χρήση του α΄ πληθυντικού προσώπου είναι ένα στοιχείο που αποδεικνύει ακριβώς αυτή τη συμμετοχή του ίδιου του αφηγητή ως μέλος ενός συνόλου (« δεν την ξανάδαμε», «το δικό μας σπίτι», «κοιταχτήκαμε»).
• Επιπλέον, η έντονη αντίθεση του αφηγητή απέναντι στην εισβολή της αστικοποίησης, οι σκέψεις του και οι προβληματισμοί του πάνω σε αυτό το θέμα, αποτελούν ένα στοιχείο που δείχνει ότι η «ατομική συνείδηση» του Ιωάννου κυριαρχεί στο έργο του («Αν γίνει αυτό …εξαμβλώματος»).
• Τέλος, στο έργο αυτό εντοπίζονται αυτοβιογραφικά στοιχεία που αφορούν στον ίδιο τον Ιωάννου: το σπίτι του αφηγητή, η Θεσσαλονίκη, η έντονη νοσταλγία κλπ («και τα επόμενα λόγια μας …εκεί κάτω»)


β. Η αφήγηση αρχίζει με μία μορφή αναδρομής: ξεκινά από το παρόν (Δεν ξαναφάνηκε η μαυροφορεμένη εκείνη γυναίκα) και με μια αναφορική πρόταση μεταφέρεται ανεπαίσθητα στο παρελθόν (που ερχόταν στο κατώφλι μας..) για να αφηγηθεί τις επισκέψεις της άγνωστης γυναίκας (αφήγηση επισκέψεων: με χρονική σειρά – ευθύγραμμη)
- έπειτα επανέρχεται στο παρόν με επανάληψη της παραπάνω φράσης κάπως παραλλαγμένης (Δεν την ξαναείδαμε από τότε) και επιστρέφει στο παρελθόν με τη φράση Την προηγούμενη φορά.
- τέλος, κλείνει την αφήγηση με την εγκιβωτισμένη αναδρομή που υπάρχει στα λόγια της γριάς που μας φέρνουν στο απώτερο παρελθόν (πιο μακρινό από τις επισκέψεις της ηρωίδας)
- ωστόσο, υπάρχει και μια υποτυπώδης πρόδρομη αφήγηση στο σημείο που ο αφηγητής απειλεί ότι στο μέλλον θα παραφυλάει για να εμποδίσει ή να καθυστερήσει το χτίσιμο του νέου εξαμβλώματος.
→ Το αφήγημα λοιπόν εκτείνεται σε όλες τις χρονικές βαθμίδες: παρελθόν, παρόν και μέλλον.

Β.2. α.
• «Κλεφτές ματιές»: τονίζεται η μυστήρια και αινιγματική συμπεριφορά της γυναίκας που προκαλούσε το ενδιαφέρον των ιδιοκτητών του σπιτιού.
• «κάθεται κατατσακισμένη στο κατώφλι»: πρόκειται για την έντονη συναισθηματική συντριβή που βιώνει η γυναίκα όταν αντιλαμβάνεται ότι δεν έχει απομείνει τίποτα πια από το πατρικό της σπίτι, λόγω της ερήμωσης και της καταστροφής.
• «είχε μαλακώσει την καρδιά»: ο αφηγητής και η οικογένειά του δείχνουν απόλυτη κατανόηση και συμπόνια απέναντι στην γυναίκα˙ επικρατεί η ευαισθησία, η ανθρωπιά και η συγκίνηση αφού τα βιώματά τους είναι κοινά: ο ξεριζωμός και η προσφυγιά είναι ίδια για όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από εθνικότητα ή θρησκεία.
• «κατάγυμνη αυλή»: η μεταφορά αυτή καθρεπτίζει την ερήμωση και την καταστροφή όχι μόνο του σπιτιού αλλά και του παρελθόντος της γυναίκας.
• «αφράτο μάρμαρο»: πρόκειται για μια μεταφορά που δείχνει την ομορφιά, την απλότητα και τη χάρη της παλιά αρχοντικής αρχιτεκτονικής που σε τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με τη σύγχρονη αισθητική των κτηρίων.

β. Ο συγγραφέας με αφορμή την ανέγερση της πολυκατοικίας στο σημείο όπου πριν βρισκόταν το σπίτι της ηρωίδας, προεκτείνει τις σκέψεις του δίνοντας έμφαση στην προκλητική εισβολή του νέου κόσμου, του σύγχρονου τρόπου ζωής. Ο τρόπος με τον οποίο σχολιάζει το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα καυστικός: οι εργολάβοι αποτελούν συμμορία και είναι γελοίοι, με πονηρό μυαλό, οι πολυκατοικίες φρικαλέες, ενώ ολόκληρη η οικοδομική δραστηριότητα επισύρει την ειρωνεία του (μεγαλεπήβολο σχέδιο). Όλα τα παραπάνω σηματοδοτούν την αρχή της αστικοποίησης με τον νέο κόσμο να εισβάλλει και να επιβάλλει τους δικούς του κανόνες, διαλύοντας οτιδήποτε καλαίσθητο, γραφικό, φυσικό και γνήσιο, όπως το όμορφο ξυλόδετο σπίτι, με το κατώφλι του, τη μουριά, το πηγάδι, την αυλή, την ευρυχωρία, το φυσικό νερό από το πηγάδι και γενικά όλο αυτό το φυσικό περιβάλλον με το οποίο οι άνθρωποί του έχουν μια ιδιαίτερα στενή σχέση. Στόχος, επομένως, του συγγραφέα είναι με αφορμή το συγκεκριμένο συμβάν, να δώσει μια γενικότερη άποψη και να καταγγείλει την άναρχη επέκταση του αστικού και μοντέρνου τρόπου ζωής που έπληξε την αυθεντικότητα του λαϊκού βίου.

Γ1.
α. Το κατώφλι της αυλής αποτελεί για τη γυναίκα το σύμβολο της προηγούμενης ζωής της, το σημείο εκείνο που την κρατά δεμένη με το πατρικό της σπίτι και το παρελθόν της. Οι λόγοι που παραμένει καθηλωμένη εκεί θα μπορούσε να είναι οι εξής:
• Είναι ιδιαίτερα διακριτική καθώς δε θέλει να προκαλέσει ενόχληση στους ιδιοκτήτες.
• Κάθεται σε απόμακρο σημείο από δισταγμό αλλά και φόβο μήπως αποκαλυφθεί η ταυτότητά της, καθώς δεν γνωρίζει ποιες θα είναι οι αντιδράσεις των νέων ιδιοκτητών σε περίπτωση που μάθουν την ταυτότητά της.
• Της δίνεται η δυνατότητα να μείνει μόνη και απερίσπαστη, να αναπολήσει και να συγκινηθεί με τις νοσταλγικές μνήμες από το παρελθόν της.
• Όπως επιβεβαιώνεται στο τέλος από τη μαρτυρία της γριάς, το κατώφλι αυτό ήταν που φιλούσε η νεαρή όταν αποχωριζόταν το πατρικό της σπίτι, κάτι που δείχνει το στενό δέσιμό της με αυτό.
β. Η ανακάλυψη του θαυμάσιου ψηφιδωτού αποτέλεσε την αφορμή για την εύρεση της αλήθειας και τη λύση του μυστηρίου σχετικά με την ταυτότητα της άγνωστης γυναίκας. Η γριά που βρέθηκε εκεί, αποκάλυψε ότι στο σπίτι αυτό ζούσε ένα μπέης που είχε μια όμορφη κόρη. Μετά που αποφασίστηκε η ανταλλαγή πληθυσμών, η κοπέλα αποχωρίστηκε το πατρικό της με έντονο σπαραγμό. Με αριστοτεχνικό λοιπόν τρόπο, αποκαλύπτεται ότι η άγνωστη γυναίκα ήταν μια πλούσια αρχοντοπούλα, κόρη ενός μπέη και ότι το σπίτι εκείνο ήταν το πατρικό της. Το γεγονός αυτό δικαιολογεί και την αρχοντική εμφάνιση και συμπεριφορά της.

Δ1.
Είναι ευδιάκριτες οι αναλογίες που υπάρχουν ανάμεσα στα δύο κείμενα, καθώς θεματικά, διακρίνουμε κοινά μοτίβα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας γενικά στα έργα του:
• Και στα δύο κείμενα είναι εμφανής η εμμονή του συγγραφέα με τη Θεσσαλονίκη, καθώς αποτελεί το βασικό τόπο στα πεζογραφήματά του. Στο «Απογραφή Ζημιών» ο τόπος παρουσιάζεται πιο λεπτομερειακά με αναφορές σε συγκεκριμένα σημεία της πόλης (Ακρόπολις, πλατεία Μακεδονομάχων, Ροτόντα, Καμάρα), ενώ «Στου Κεμάλ το σπίτι» υπάρχουν μόνο δύο αναφορές (Ισλαχανέ, το σπίτι του Κεμάλ).
• Ο χρόνος και στις δύο περιπτώσεις είναι τα ταραγμένα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. («Απογραφή Ζημιών»: Κατοχή, στρατιωτικές μπουλντόζες - «Στου Κεμάλ το σπίτι»: ιταλιάνικες μπόμπες).
• Γενικά, υπάρχουν αναφορές σε βιωματικές εμπειρίες και στοιχεία κοινωνικού προβληματισμού (ο ξεριζωμός, η προσφυγιά, η απλή καθημερινή ζωή των ανθρώπων που ζουν στα όμορφα σπίτια με τις αυλές και τα κατώφλια, η δοκιμασία του πολέμου, η αστικοποίηση).
• Και στα δύο κείμενα στηλιτεύεται η εισβολή του σύγχρονου κόσμου στον παλιό. Στο «Απογραφή Ζημιών» γίνεται αναφορά στην καταστροφή και εξαφάνιση καθετί παραδοσιακού (μικρά παμπάλαια σπίτια, παραδοσιακές φορεσιές, μνημεία) με δικαιολογία τον εξωραϊσμό της πόλης, μοτίβο που συναντάμε, όπως προαναφέρθηκε, και στο δεύτερο κείμενο. Επομένως και στις δύο περιπτώσεις ο συγγραφέας καταγγέλλει την ανέγερση των σύγχρονων ακαλαίσθητων σπιτιών και γενικότερα τη εισβολή της αστικοποίησης.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ
ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 14/5/2010


*Δυο λόγια συνοπτικά για το θέμα της έκθεσης.
Η επιτροπή θεμάτων μας εκπλήσσει πολλές φορές με τα θέματα που επιλέγει για να αναπτύξουν οι μαθητές της Γ Λυκείου στις Πανελλαδικές εξετάσεις.Το θέμα της αυτό-μόρφωσης είναι ένα θέμα που σίγουρα αποτελεί καινοτομία και οπωσδήποτε ως ένα σημείο θα προβλημάτισε στην ανάπτυξή του τους μαθητές.Είναι ένα θέμα του σύγχρονου προβληματισμού που θα γίνει εντονότερο σε εύθετο χρόνο. Παρόλα αυτά θεωρώ ότι το κείμενο που δόθηκε για να αποδοθεί συνοπτικά ,δεν είχε ιδιαίτερες δυσκολίες, όπως και οι ερωτήσεις που συνοδεύουν το κείμενο απλές και κατανοητές ,εκτός από την Β4 που απαιτείται η καλή γνώση της θεωρίας του υποψηφίου.
Το κείμενο παραγωγής λόγου πιστεύω ότι θα δυσκόλευσε περισσότερο τους μαθητές καθώς το δεύτερο ζητούμενο απαιτεί πληροφόρηση και γνώση του αντικειμένου.

Γ.Παπαβασιλείου.




ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14 ΜΑΪΟΥ 2010
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)



ΚΕΙΜΕΝΟ

1.Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος, έχοντας επίγνωση των αναγκών και των επιθυμιών του, καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στην πορεία της εκπαιδευτικής και επαγγελματικής του κατάρτισης. Σε αυτή την ατομική, και πολλές φορές εξαιρετικά δύσκολη, πορεία κατάκτησης νέων γνώσεων, δεν ενεργεί μόνος του, όπως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε με βάση το πρώτο συνθετικό της λέξης αυτο-μόρφωση. Ο άνθρωπος δεν δραστηριοποιείται μέσα σε ένα κοινωνικό κενό, αλλά μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Βρίσκεται δηλαδή σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, σε επαφή και ανταλλαγή με τους επίσημους ή ανεπίσημους εκπαιδευτικούς θεσμούς, με ποικίλους οργανισμούς και κέντρα κατάρτισης, ακόμη και όταν οι νέες τεχνολογίες του επιτρέπουν να μαθαίνει και να εργάζεται σε φυσική απόσταση από τους άλλους.

2.Με αυτή την έννοια, οι διαδικασίες και οι πρακτικές αυτομόρφωσης στη σημερινή εποχή δεν σημαίνουν την απουσία των άλλων, θεσμών και ατόμων, ούτε την κοινωνική απομόνωση του καθενός ατόμου, αλλά την ενεργητική στάση του, αφού το ίδιο αποφασίζει, άλλοτε αυτοβούλως και άλλοτε κάτω από την πίεση συγκεκριμένων αναγκών, να εκπαιδευθεί. Η ενεργητική στάση συνίσταται στο ότι ο άνθρωπος καλείται να διαμορφώσει μαζί με τους άλλους συμμετέχοντες (οργανισμούς, εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενους) το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τους τρόπους της εκπαίδευσής του.
3.Όμως οι πρωταρχικοί παράγοντες που καθιστούν την αυτομόρφωση αναγκαία για τα άτομα των σύγχρονων κοινωνιών είναι οι νέες επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις και οι συνεπακόλουθες μεταμορφώσεις της αγοράς εργασίας. Μία από τις συνέπειες αυτών των αλλαγών είναι ότι πολλά επαγγέλματα χάνουν γρήγορα την αξία και τη χρησιμότητά τους, ενώ οι γνώσεις και οι δεξιότητες που τα άτομα κατέκτησαν στα πρώτα στάδια της ζωής τους καθίστανται ανεπαρκείς για το παρόν και το μέλλον. Η συνολική τεχνολογική αναδιάρθρωση της εργασιακής δραστηριότητας στερεί όλο και περισσότερο στα άτομα τη δυνατότητα να διατηρούν μία και μοναδική επαγγελματική ταυτότητα σε όλη τη διάρκεια της ενεργού ζωής τους. Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από τις ψυχοκοινωνικές συνέπειες αυτής της κατάστασης για τα άτομα, οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους. Το γεγονός αυτό επιβάλλει στα άτομα να κατακτούν διαρκώς γνώσεις, να ανανεώνουν τις δεξιότητές τους, να αποκτούν γρήγορα νέες ειδικεύσεις, δηλαδή, να εκπαιδεύονται συνεχώς.......


4.Η εκπαίδευση δεν νοείται πια ως η απλή, κανονιστική μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες γενιές στις νεότερες, όπως την όριζε ο E. Durkheim κατά τον 19ο αιώνα. Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο της εκάστοτε εκπαιδευτικής πράξης όσο και ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές, τα δύο φύλα και τις διαφορετικές κουλτούρες των ανθρώπων, γεγονός που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες πρακτικές της καθημερινής ζωής. Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται επομένως μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στο χώρο (το σχολείο) και το χρόνο (περίοδος της νεότητας), αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και πέραν των σχολικών τειχών.

Αλεξάνδρα Κορωναίου, Εκπαιδεύοντας Εκτός Σχολείου, 2002 (Διασκευή)

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: ... οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους ...

Μονάδες 12

Β2. α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος του κειμένου; (Η εκπαίδευση δεν νοείται ... των σχολικών τειχών) (μονάδες 4)

β) Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου του κειμένου (μονάδες 3)

Μονάδες 7

Β3. α) Να γράψετε ένα α ν τ ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

ατομική, επιτρέπουν, ανεπαρκείς, διαφορετικές, επεκτείνεται.
(μονάδες 5)

β) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

συνεχή, χρησιμότητα, συνέπειες, δεξιότητες, καθίσταται. (μονάδες 5)

Μονάδες 10

Β4. Να επισημάνετε τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα επιστημονικού λόγου στο κείμενο που σας δίνεται.

Μονάδες 6

Γ1. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναφερθείτε στη σημασία της αυτομόρφωσης και να προτείνετε τρόπους πραγμάτωσής της σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. (500-600 λέξεις).

Μονάδες 40


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14-05-2010


Α. Η συγγραφέας πραγματεύεται το θέμα της αυτομόρφωσης και της συνεχούς εκπαίδευσης των ανθρώπων. Αρχικά προσδιορίζει τον όρο αυτομόρφωση και διευκρινίζει πως αυτή η προσπάθεια του ανθρώπου δε συνεπάγεται αποκλεισμό από το κοινωνικό περιβάλλον αλλά επαφή με τους άλλους. Επισημαίνει πως ως διαδικασία απαιτεί την ύπαρξη συγκεκριμένων φορέων που θα την ενισχύσουν καθώς και την συμμετοχή του ατόμου, αφού αυτό θα καθορίσει τις μεθόδους και το αντικείμενο της μάθησης. Στη συνέχεια τονίζει πως η αναγκαιότητα της αυτομόρφωσης είναι απόρροια των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, οι οποίες επηρέασαν τον εργασιακό χώρο. Συγκεκριμένα παρατηρεί πως η εναλλαγή στην επαγγελματική ενασχόληση του ατόμου το επιβάλλει να εκπαιδεύεται συνεχώς. Καταλήγοντας συμπεραίνει πως οι αλλαγές αυτές στο κοινωνικό περιβάλλον απαιτο τη μόνιμη εκπαίδευση του ανθρώπου.

Β1. Στην εποχή των γρήγορων εξελίξεων και των ραγδαίων ανακατατάξεων, οι νέοι άνθρωποι πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για να αλλάζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Λόγω του διαρκούς τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, οι επαγγελματικοί κλάδοι διευρύνονται και οι εργασίες ανανεώνονται. Οι νέοι αντιλαμβάνονται την ανάγκη ότι πρέπει να ακολουθούν τα νέα δεδομένα, επειδή πρέπει να επιβιώσουν οικονομικά αλλά και να αποκτήσουν έναν επαγγελματικό χώρο που θα τους προσφέρει διέξοδο στην ανάγκη τους για παραγωγή και προσφορά. Για να διεκδικήσουν, λοιπόν, μια αξιοπρεπή θέση στην αγορά εργασίας, πρέπει να είναι ευέλικτοι και διορατικοί , αποκτώντας πρόσθετα εργασιακά προσόντα με τις διαδικασίες επιμόρφωσης και κατάρτισης.

Β2. α) Ο τρόπος ανάπτυξης της τελευταίας παραγράφου είναι η αιτιολόγηση. Η συγγραφέας στη θεματική περίοδο διατυπώνει τη θέση του: “Η εκπαίδευση δεν νοείται πια… 19ο αιώνα” και στη συνέχεια την αιτιολογεί “Kαι τούτο επειδή…”

β) Τα δομικά μέρη της παραγράφου είναι:
Θεματική περίοδος: “Η εκπαίδευση δεν νοείται … 19ο αιώνα”
Λεπτομέρειες – Σχόλια: “Και τούτο επειδή…της καθημερινής ζωής”
Περίοδος – κατακλείδα: “Η εκπαιδευτική πράξη…σχολικών τειχών”.

Β3. α) Αντώνυμα:
ατομική: συλλογική
επιτρέπουν: απαγορεύουν
ανεπαρκείς: αρκετές ,επαρκείς
διαφορετικές: ίδιες,όμοιες
επεκτείνεται: συρρικνώνεται,μειώνεται

β) Συνώνυμα:
συνεχή: διαρκή
χρησιμότητα: σημασία,ωφελιμότητα
συνέπειες: επιδράσεις
δεξιότητες: ικανότητες
καθίσταται: γίνεται

Β4. Χαρακτηριστικά επιστημονικού λόγου
• Λόγος Περιγραφικός «Με τον όρο αυτομόρφωση
(που διαπιστώνει) περιγράφουμε μια σύνθετη
εκπαιδευτική διαδικασία…»
(παράγραφος 1)
• Λόγος Ερμηνευτικός «Με αυτήν την έννοια οι
(που επεξηγεί και αιτιολογεί) διαδικασίες…αφού το ίδιο
αποφασίζει …εκπαιδευθεί»)
(παράγραφος 2)
• Λόγος Αποδεικτικός «Η εκπαιδευτική πράξη
(που συμπεραίνει) καθίσταται επομένως μια
διαδικασία…σχολικών τειχών»
(παράγραφος 4)
• Αναφορική λειτουργία « Η εκπαίδευση δεν νοείται
της γλώσσας πια ως απλή, κανονιστική
– Κυριολεκτική χρήση των λέξεων μετάδοση γνώσεων από τις
μεγαλύτερες γενιές στις
νεότερες, όπως την
όριζε ο Ε. Durkheim
κατά τον 19ο αιώνα»
(παράγραφος 4)








• Τρόποι πειθούς :
Επίκληση στη Λογική «Με αυτή την έννοια….αφού το ίδιο…
(με χρήση επιχειρημάτων) εκπαιδευθεί» (παράγραφος 2)

«Η συνολική τεχνολογική
αναδιάρθρωση… Κατά
συνέπεια…στην επαγγελματική τους
πορεία» (παράγραφος 3)

« Η εκπαίδευση δεν νοείται...
Και τούτο επειδή…Η εκπαιδευτική
πράξη .Καθίσταται επομένως…
σχολικών τειχών» (παράγραφος 4)

Επίκληση στην Αυθεντία « όπως την όριζε ο Ε. Durkheim»
(παράγραφος 4)

Γ.
(Τίτλος) Δια βίου μάθηση


ΠΡΟΛΟΓΟΣ Θέμα : Η αυτομόρφωση χαρακτηριστικό του διορατικού ανθρώπου
Θέση: Η αυτομόρφωση έχει σημασία στη ζωή
του ανθρώπου
Υπάρχουν τρόποι πραγμάτωσής της


ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ Ι. Σημασία της αυτομόρφωσης

• Για τον άνθρωπο
 Προσφέρει γνώσεις , δίνει διέξοδο στη φιλομάθεια του ανθρώπου, διευρύνει τους πνευματικούς του ορίζοντες
 Συμβάλλει στην ευρύτερη ψυχική , αισθητική και ηθική του καλλιέργεια
 Ολοκληρώνει την προσωπικότητα του ανθρώπου, ικανοποιεί την ανάγκη συνεχούς βελτίωσης
 Δημιουργεί αίσθημα ευελιξίας και ασφάλειας σε μια περίοδο που οι εργασιακές συνθήκες εξελίσσονται ραγδαία
 Διαμορφώνει τις κατάλληλες συνθήκες και ευκαιρίες για παρακολούθηση των εξελίξεων, συνιστά απαραίτητο χαρακτηριστικό του ανθρώπου που είναι δημιουργικός και αντιλαμβάνεται το χαρακτήρα και τις απαιτήσεις της «κοινωνίας της πληροφορίας»
 Ενεργοποιεί τον άνθρωπο, ατομικά και συλλογικά , για προσφορά και κοινωνική ανάπτυξη
 Αποτελεί ουσιαστικό , γόνιμο , δημιουργικό τρόπο αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου

• Για την κοινωνία
 Συνιστά τρόπο αντιμετώπισης του αναλφαβητισμού .
 Διευρύνει τις ευκαιρίες για επαγγελματική αποκατάσταση, αυξάνει τα εφόδια και πολλαπλασιάζει τα προσόντα ενός ανθρώπου στη σύγχρονη απαιτητική αγορά εργασίας
 Συμβάλλει στην ομαλή ένταξη ειδικών ομάδων (προσφύγων , μεταναστών) που απειλούνται με κοινωνικό αποκλεισμό και διευκολύνει την αφομοίωσή τους από το κοινωνικό σύνολο
 Συνιστά δείγμα μιας ολοκληρωμένης και δημοκρατικής πολιτείας που δίνει την ευκαιρία επαναξιολόγησης και διεύρυνσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας

ΙΙ. Τρόποι πραγμάτωσης της αυτομόρφωσης

Η υλοποίηση της δια βίου μάθησης γίνεται με τη βοήθεια
• Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας που στοχεύουν :
- στην επανασύνδεση με την εκπαιδευτική διαδικασία ατόμων, που έχουν απομακρυνθεί από τη βασική εκπαίδευση
• Κέντρων Εκπαίδευσης Ενηλίκων που απευθύνονται σε όλους τους ενήλικες της χώρας με πρωταρχικό στόχο την απόκτηση νέων βασικών δεξιοτήτων και την αναβάθμιση των ήδη υπαρχουσών
• Ανοιχτών Πανεπιστημίων που στηρίζονται στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση και διέπονται από την αντίληψη ότι η μόρφωση είναι δικαίωμα όλων, σε όλη την διάρκεια της ζωής τους ,παρέχοντας πτυχίο ισότιμο με το πτυχίο των παραδοσιακών πανεπιστημίων
• Βιβλιοθηκών (δημοσίων και ιδιωτικών)
• Διαδικτύου που δίνει τη δυνατότητα πρόσβασης σε ποσότητα και ποικιλία γνώσεων

Τα παραπάνω μπορούν να πραγματωθούν με :

- Εκπόνηση ολοκληρωμένων και αποτελεσματικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων από αρμόδιους επιστημονικούς φορείς
- Ευαισθησία της πολιτείας απέναντι στην ανάγκη για απόκτηση γνώσεων και ευρύτερη μόρφωση, με ανάπτυξη ανάλογης κοινωνικής πολιτικής που δημιουργεί ισότιμες μορφωτικές ευκαιρίες
- Χρηματοδότηση των προγραμμάτων επιμόρφωσης και κατάρτισης από την πολιτεία
- Αξιοποίηση ανάλογων διαφημίσεων με σκοπό την ευαισθητοποίηση των πολιτών για συμμετοχή στα προγράμματα
- Αξιοποίηση του εκπαιδευτικού ρόλου των ΜΜΕ (ραδιοφώνου, της τηλεόρασης και του διαδικτύου) .
ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η αυτομόρφωση συμπληρώνει την προσπάθεια του ανθρώπου για ευρύτερη μόρφωση και προκύπτει πλέον ως αναγκαιότητα όχι μόνο στο πλαίσιο της ανάγκης για προσωπική εξέλιξη αλλά και στο πλαίσιο των απαιτήσεων που προβάλλει η κοινωνία μας.

(Υπογραφή αρθρογράφου)



Οι απαντήσεις στα θέματα είναι ενδεικτικές και βεβαίως μπορούν να πλαισιωθούν από πολλές άλλες εναλλακτικές λύσεις.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ



Η διεύθυνση του φροντιστηρίου
«Σύγχρονη Εκπαίδευση» και οι καθηγητές του
εύχονται σε όλους τους υποψηφίους
καλή συνέχεια και καλή επιτυχία

Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος
Απλά, σαφώς διατυπωμένα και επαναλαμβανόμενα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν τα φετινά θέματα στην Ιστορία κατεύθυνσης. Οι ερωτήσεις της πρώτης ομάδας δεν παρουσίαζαν δυσκολίες, καθώς ήταν καθαρά θέμα απομνημόνευσης των πληροφοριών του σχολικού βιβλίου, ενώ μόνο το ερώτημα Β1 ίσως παρουσίασε για ορισμένους υποψηφίους κάποιο βαθμό δυσκολίας, κυρίως όσον αφορά τον ακριβή εντοπισμό της απάντησής του στο σχολικό εγχειρίδιο. Το θέμα Γ1 μπορούσαν εύκολα να το χειριστούν και να το αναπτύξουν οι μαθητές, ενώ αν διακρίναμε μια δυσκολία στο θέμα Δ1, αυτή αφορούσε τη χρήση οικονομικής ορολογίας που σε κάποια σημεία πιθανώς να ήταν δυσνόητη για τους μαθητές.





ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 21009
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

Α1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθμούς της Στήλης Ι και δίπλα σε κάθε αριθμό ένα από τα γράμματα της Στήλης ΙΙ, ώστε να προκύπτει η σωστή αντιστοίχιση. Στη Στήλη Ι περισσεύουν τρία ονόματα.
Στήλη Ι Στήλη ΙΙ
1. Χαρίλαος Τρικούπης α. Διοίκηση Τραπεζούντας (1916-1918)
2. Μητροπολίτης Χρύσανθος β. Χάρτης της Δημοκρατίας του Πόντου
3. Σεβαστός Κυμινήτης γ. Αρχή της δεδηλωμένης
4. Γεώργιος Θεοτόκης δ. Ίδρυση της Πολιτοφυλακής της Κρήτης
5. Αλέξανδρος Κουμουνδούρος ε. Αιτήματα της «Νέας Γενιάς»
6. Ιωάννης Σφακιανάκης
7. Κ. Κωνσταντινίδης
8. Αλέξανδρος Ζαΐμης

Μονάδες 10
Α2. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:
α. Εθνικόν Κομιτάτον
β. Ομάδα των Ιαπώνων
γ. Φροντιστήριο της Τραπεζούντας
Μονάδες 15
Β1. Ποιοι συνασπίστηκαν γύρω από τον Βενιζέλο στην αντιπαράθεσή του με τον πρίγκιπα Γεώργιο (μονάδες 5) και ποια ήταν η αντίδρασή τους στην προκήρυξη των εκλογών στο τέλος του 1904; (μονάδες 5)
Μονάδες 10
Β2. Ποιες συνταγματικές τροποποιήσεις ψήφισε η Ελληνική Βουλή το 1911 (μονάδες 8) και ποιους νόμους η κυβέρνηση Βενιζέλου στο ίδιο χρονικό διάστημα; (μονάδες 7)
Μονάδες 15
ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
Γ1. Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το παράθεμα που σας δίνεται, να αναφερθείτε στην αποζημίωση των Ελλήνων ανταλλάξιμων για τις περιουσίες που εγκατέλειψαν και στις διαδικασίες προσδιορισμού αυτής.
Μονάδες 25
Η αποζημίωση των ανταλλάξιμων
Τα περιουσιακά στοιχεία που εθεωρείτο ότι επιδέχονταν αποζημίωση ήταν: α) τα ακίνητα κάθε είδους, αστικά και αγροτικά, β) τα κινητά αγαθά που δεν πουλήθηκαν επί τόπου ούτε μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα και γ) οι καλλιεργημένοι αγροί μαζί με τα προϊόντα τους, συμπεριλαμβανομένων και των εσόδων τα οποία έχασε ο ανταλλάξιμος. Ένας σημαντικός αριθμός προσφύγων βρέθηκαν εκπρόθεσμοι, είτε γιατί ήλθαν στην Ελλάδα μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής (αιχμάλωτοι, πρόσφυγες από τη Ρωσία, Κωνσταντινουπολίτες) είτε γιατί δεν μπορούσαν να υποβάλουν δήλωση λόγω ασθένειας, φυλάκισης ή ανηλικιότητας (περίπτωση ορφανών). Η προκαταβολή θα δινόταν σε εκείνους που δεν είχαν μέχρι τότε αποκατασταθεί, με τη διευκρίνιση ότι η απλή υποτυπώδης στέγαση στους οικισμούς της ΕΑΠ (Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων) ή του ελληνικού κράτους δεν θα εθεωρείτο ως αποκατάσταση.
Προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία της αποζημίωσης, χωρίς να επιβαρυνθεί πολύ ο κρατικός προϋπολογισμός, αποφασίστηκε η έκδοση ομολογιών με την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. [...] Το 20% της προσωρινής αποζημίωσης δόθηκε σε μετρητά και το υπόλοιπο σε ομολογίες. Παρά την πρόσκαιρη ανακούφιση, η προσωρινή αυτή λύση δεν έκλεισε το ζήτημα. Οι προσφυγικές οργανώσεις αξίωναν την πλήρη αποζημίωση όπως εξάλλου προέβλεπε η σύμβαση της Λωζάνης, με αποτέλεσμα το θέμα να λάβει διαστάσεις και να γίνει αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης.
Για την οριστική εκτίμηση των εγκαταλειφθεισών περιουσιών συστάθηκαν 1.114 Πρωτοβάθμιες Επιτροπές Εκτίμησης, μία ή περισσότερες για καθεμία από τις 934 χριστιανικές κοινότητες της Τουρκίας. Τα ποικίλα προβλήματα που ανέκυψαν επέβαλαν αρχικά τη δημιουργία 52 Δευτεροβάθμιων Επιτροπών, 31 στην Αθήνα και 21 στην επαρχία, και στη συνέχεια, το Μάιο του 1927, 20 Δευτεροβάθμιων Επιτροπών (Εφετεία της Ανταλλαγής), 8 στην Αθήνα και 12 στην επαρχία.
Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000, 7ος τόμος: Ο Μεσοπόλεμος (1922-1940), Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2003, σσ. 84-85.

Δ1. Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το παράθεμα που σας δίνεται, να αναφερθείτε στους σκοπούς (μονάδες 5), την οργάνωση (μονάδες 5) και το έργο (μονάδες 15) της Τράπεζας της Ελλάδος μέχρι τις αρχές του 1932.
Μονάδες 25
Το καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδος κατοχύρωνε την ανεξαρτησία της από την πολιτική εξουσία με διατάξεις που ήταν από τις πιο προωθημένες της εποχής.[...]
Η κύρια αποστολή που ανατέθηκε στη νέα τράπεζα ήταν να εγγυάται τη μετατρεψιμότητα του νομίσματος. Για να την εκπληρώσει η τράπεζα διέθετε το αποκλειστικό προνόμιο έκδοσης τραπεζογραμματίων και δικαιούνταν, σύμφωνα με το καταστατικό της, να ελέγχει τη νομισματική κυκλοφορία και την πίστη. Το καταστατικό προέβλεπε ότι το εκδοτικό προνόμιο μπορούσε να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή, αν η τράπεζα αποτύγχανε να εξασφαλίσει τη σταθερότητα της αξίας των τραπεζογραμματίων της σε χρυσό. [...]
[...] Το καταστατικό όριζε το ελάχιστο του καλύμματος των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων στο 40%. Το κάλυμμα περιλάμβανε χρυσό και ξένο συνάλλαγμα ελεύθερα μετατρέψιμο σε χρυσό. [...]
Η διοίκηση της τράπεζας ανετίθετο στο διοικητικό συμβούλιο. Αυτό αποτελείτο από τον διοικητή, τον υποδιοικητή και εννέα μέλη. Τουλάχιστον τρία από τα μέλη του εκπροσωπούσαν τον εμπορικό και βιομηχανικό κόσμο και άλλα τρία τον αγροτικό κόσμο της χώρας. […]
Η κυβέρνηση διατηρούσε επίσης το δικαίωμα να διορίζει έναν επίτροπο στην τράπεζα. Πρώτοι διοικητής και υποδιοικητής διορίσθηκαν οι Αλέξανδρος Διομήδης και Εμμανουήλ Τσουδερός αντιστοίχως, οι οποίοι κατείχαν ως τότε αυτές τις θέσεις στην Εθνική Τράπεζα. […]
Το Πρωτόκολλο της Γενεύης ρητώς προόριζε τη νέα τράπεζα να λειτουργήσει ως τραπεζίτης της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση ανέλαβε την υποχρέωση να συγκεντρώσει στην Τράπεζα της Ελλάδος όλες τις εισπράξεις και τις πληρωμές του κράτους και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Χρ. Χατζηϊωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, Τόμος Β΄, Μέρος 1ο: Ο Μεσοπόλεμος, 1922-1940, Αθήνα: Βιβλιόραμα, 2002, σσ. 262-263.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

Α1.
1 → γ
2 → α
5 → ε
7 → β
8 → δ
Α2.
α. Εθνικόν Κομιτάτον → σχολικό βιβλίο, σελ. 77: «Το Εθνικόν Κομιτάτον …Οθωμανικής αυτοκρατορίας».
β. Ομάδα των Ιαπώνων → σχολικό βιβλίο, σελ. 86: «Το μοναδικό νέο πολιτικό στοιχείο … γραφειοκρατίας».
γ. Το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας → σχολικό βιβλίο, σελ. 248: «Το φροντιστήριο της Τραπεζούντας … συνείδησης»

Β1. Σχολικό βιβλίο: σελ. 210 «Κάτω από τις συνθήκες αυτές … τον Πρίγκιπα» & «Στο τέλος του 1904 … το προμήνυμα της επανάστασης του Θερίσου».
Β2. Σχολικό βιβλίο: σελ. 90 – 91 «Το πρώτο εξάμηνο του 1911 … δημοσίων υπαλλήλων» & «Η κυβέρνηση Βενιζέλου … για κοινοβουλευτικές συζητήσεις κλπ».

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ





Γ1.
• Εισαγωγή: Η αποζημίωση των ανταλλαξίμων – Οι φορείς που την ανέλαβαν.
Στοιχεία από το σχολικό βιβλίο: σελ. 160: «… η Σύμβαση ανταλλαγής … Γραφεία Ανταλλαγής πληθυσμών».
• Τρόπος εκτίμησης των περιουσιών - Η προσωρινή λύση της προκαταβολής – Σύσταση Επιτροπών
Στοιχεία από το σχολικό βιβλίο: σελ.160: «Το έργο της εκτίμησης … θα ανέκυπταν»
Στοιχεία από το παράθεμα:
 Περιουσιακά στοιχεία που επιδέχονταν αποζημίωση: α. ακίνητα (αγροτικά και αστικά), β. κινητά αγαθά που άφησαν πίσω, γ. καλλιεργημένα κτήματα μαζί με τα προϊόντα και τα έσοδα που έχασαν οι αγρότες.
 Ένα τμήμα των προσφύγων βρέθηκε εκπρόθεσμο είτε γιατί ήλθαν στην Ελλάδα μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων (αιχμάλωτοι, πρόσφυγες από τη Ρωσία, Κωνσταντινουπολίτες) είτε γιατί δεν μπορούσαν να υποβάλουν δήλωση λόγω ασθένειας, φυλάκισης ή ανηλικιότητας (ορφανά).
 Η προκαταβολή θα δινόταν σε όσους δεν είχαν ακόμα αποκατασταθεί, χωρίς να θεωρείται η υποτυπώδης στέγαση ως αποκατάσταση.
 Διαδικασία αποζημίωσης: το 20% της προσωρινής αποζημίωσης θα δινόταν σε μετρητά, ενώ το υπόλοιπο 80% σε ομολογίες του Δημοσίου → αντίδραση των προσφύγων και απαίτηση για πλήρη αποζημίωση.
Σημείωση: σε ό,τι αφορά τις πληροφορίες του σχολικού βιβλίου για τη σύσταση Επιτροπών, μπορούν να αναφερθούν ενδεικτικά και κάποιοι αριθμοί από το παράθεμα.

Δ1.
• Οι στόχοι της Τράπεζας της Ελλάδος
Στοιχεία από σχολικό βιβλίο: σελ. 53, « Το 1927 … πολιτικής».
Στοιχεία από το παράθεμα:
 Το καταστατικό της Τράπεζας όριζε την ανεξαρτησία της από την πολιτική εξουσία.
 Κύριος σκοπός της ήταν η εγγύηση της μετατρεψιμότητας της δραχμής σε χρυσό.
 Είχε το απόλυτο προνόμιο της έκδοσης τραπεζογραμματίων και δικαίωμα να ελέγχει τη νομισματική κίνηση και πίστη. Μάλιστα, το προνόμιο αυτό, θα μπορούσε σε οποιαδήποτε περίπτωση να ανακληθεί αν η Τράπεζα δεν μπορούσε να εξασφαλίσει τη σταθερότητα της αξίας των τραπεζογραμματίων σε χρυσό.
 Οριζόταν επίσης ότι το ελάχιστο του καλύμματος των τραπεζογραμματίων που κυκλοφορούσαν θα ανερχόταν στο 40%. Το κάλυμμα αυτό θα περιλάμβανε χρυσό και συνάλλαγμα που μπορούσε ελεύθερα να μετατραπεί σε χρυσό.
• Η ίδρυση και η οργάνωσή της

Στοιχεία από το βιβλίο: σελ 53 «Παρά τις αντιδράσεις … αργότερα».
Στοιχεία από το παράθεμα:
 Η διοίκηση της Τράπεζας ανατέθηκε στο διοικητικό συμβούλιο που αποτελείτο από τον διοικητή, τον υποδιοικητή και εννέα μέλη από τα οποία, τουλάχιστον τρία προέρχονταν από τον εμπορικό και βιομηχανικό κόσμο της Ελλάδας και άλλα τρία από τον αγροτικό.
 Πρώτοι διοικητής και υποδιοικητής διορίστηκαν οι Αλέξανδρος Διομήδης και Εμμανουήλ Τσουδερός αντίστοιχα.
 Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο της Γενεύης, η Τράπεζα της Ελλάδος θα λειτουργούσε ως τραπεζίτης της κυβέρνησης. Αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό κράτος ήταν υποχρεωμένο να αναθέτει στην Τράπεζα όλες τις εισπράξεις και τις πληρωμές του, αλλά και εκείνες των νομικών προσώπων του δημόσιου δικαίου.

• Επίλογος – πραγματοποίηση στόχων
Στοιχεία από το σχολικό βιβλίο: σελ 53 «Πολύ γρήγορα … το 1929»
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010
ΘΕΜΑΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑ Α
Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.
Α1. Γονιδιακές μεταλλάξεις μπορεί να συμβούν
α. μόνο σε περιοχές του DNA που μεταγράφονται
β. μόνο στις κωδικές περιοχές των γονιδίων
γ. μόνο στα πρόδρομα mRNA
δ. σε ολόκληρο το γονιδίωμα ενός οργανισμού
Μονάδες 5
Α2. Η διπλή έλικα του DNA
α. έχει μεταβαλλόμενο σκελετό
β. έχει υδρόφιλο σκελετό
γ. έχει πεπτιδικούς δεσμούς
δ. είναι αριστερόστροφη
Μονάδες 5
Α3. Τα πρωταρχικά τμήματα RNA συντίθενται από
α. το πριμόσωμα
β. το νουκλεόσωμα
γ. την DΝΑ ελικάση
δ. την DΝΑ δεσμάση
Μονάδες 5
Α4. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτηριακό κύτταρο-ξενιστή ονομάζεται
α. ιχνηθέτηση
β. μετασχηματισμός
γ. εμβολιασμός
δ. μικροέγχυση
Μονάδες 5
Α5. Στο οπερόνιο της λακτόζης, όταν απουσιάζει η λακτόζη, η πρωτεΐνη καταστολέας συνδέεται με
α. τον υποκινητή
β. το ρυθμιστικό γονίδιο
γ. τον χειριστή
δ. την RNA-πολυμεράση
Μονάδες 5
ΘΕΜΑ Β
Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις:
Β1. Ποια κύτταρα ονομάζονται απλοειδή και ποια κύτταρα ονομάζονται διπλοειδή;
Μονάδες 6
Β2. Να περιγράψετε τον σχηματισμό του 3΄-5΄ φωσφοδιεστερικού δεσμού.
Μονάδες 8
Β3. Τι είναι το πολύσωμα;
Μονάδες 5
Β4. Πώς το οξυγόνο επηρεάζει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών;
Μονάδες 6
ΘΕΜΑ Γ
Γ1. Να περιγράψετε τις διαδικασίες με τις οποίες μπορούν να παραχθούν μονοκλωνικά αντισώματα, τα οποία συνεισφέρουν στον προσδιορισμό των ομάδων αίματος του ανθρώπου.
Μονάδες 7
Γ2. Να αναφέρετε ποιους τύπους αιμοροφιλίας γνωρίζετε και πού οφείλονται (μονάδες 2). Να περιγράψετε τη διαδικασία αντιμετώπισης μίας εξ αυτών, με βάση τη μέθοδο δημιουργίας διαγονιδιακών ζώων (μονάδες 6).
Μονάδες 8

Γ3. Δίνεται μείγμα μορίων DNA και ένας ανιχνευτής RΝΑ.
DNA μόριο I Κλώνος Iα 5’ TACCTCAATCCGTATTA 3’
Κλώνος Iβ 3’ ATGGAGTTAGGCATAAT 5’

DNA μόριο II Κλώνος Iα 3’ CCGTACGGATTGAGGAA 5’
Κλώνος Iβ 5’ GGCATGCCTAACTCCTT 3’

Ανιχνευτής : 5’ UACGGAUUGA 3’

Να εξηγήσετε τι είναι ανιχνευτής (μονάδες 2), να περιγράψετε τις διαδικασίες που θα ακολουθηθούν προκειμένου ο ανιχνευτής να υβριδοποιήσει την κατάλληλη αλληλουχία DNA (μονάδες 4) και να εξηγήσετε ποιος είναι ο κλώνος του DNA που θα υβριδοποιηθεί (μονάδες 4).
Μονάδες 10
ΘΕΜΑ Δ
Υγιής άντρας παντρεύτηκε με υγιή γυναίκα και απέκτησαν ένα αγόρι με αχρωματοψία στο κόκκινο και το πράσινο χρώμα, ένα κορίτσι που πάσχει από δρεπανοκυτταρική αναιμία και περιμένουν το τρίτο παιδί τους.
Δ1. Να προσδιορίσετε τους γονότυπους των γονέων και να εξηγήσετε την απάντησή σας.
Μονάδες 4
Δ2. Να προσδιορίσετε τους πιθανούς γονότυπους των παιδιών τους και να εξηγήσετε την απάντησή σας.
Μονάδες 4
Δ3. Να υπολογίσετε την πιθανότητα το τρίτο παιδί να έχει φυσιολογικό φαινότυπο. Να εξηγήσετε την απάντησή σας κάνοντας ή την απαιτούμενη διασταύρωση ή τις απαιτούμενες διασταυρώσεις.
Μονάδες 12
Δ4. Να εξηγήσετε τα γενετικά αίτια της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας.
Μονάδες 5

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

Θέμα A
A1. δ Α2. β Α3. α Α4. β Α5 γ

Θέμα Β
Β1. σελ.17 σχολικού: «Τα κύτταρα στα οποία… ονομάζονται διπλοειδή.»
Β2. σελ.14 σχολικού: «Μια πολυνουκλεοτιδική αλυσίδα… ονομάζεται 3΄→5΄φωσφοδιεστερικός δεσμός.»
Β3. σελ.37 σχολικού: «Σημειώνεται ότι… από ένα ή από δύο αντίγραφα ενός γονιδίου»
Β4. σελ.108 σχολικού: «Η παρουσία ή απουσία Ο2… (υποχρεωτικά αναερόβιοι).»

Θέμα Γ
Γ1.
σελ. 119 σχολικού: «Ένα επιλεγμένο αντιγόνο… σε μεγάλες ποσότητες.»
Για τον προσδιορισμό των ομάδων αίματος του ανθρώπου θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε ως αντιγόνα για τη δημιουργία μονοκλωνικών αντισωμάτων τα αντιγόνα που βρίσκονται στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων.
σελ. 75 σχολικού: «Τα άτομα με ομάδα αίματος Α… δεν έχει κανένα αντιγόνο».
Γ2.
Αιμορροφιλία Α: σελ. 80 σχολικού: «Η αιμορροφιλία Α… είναι υπολειπόμενο φυλοσύνδετο». Αιμορροφιλία Β: σελ. 135 σχολικού: «Εκτός από την ΑΑΤ… πάσχουν από αιμορροφιλία Β.»
Στάδια παραγωγής από διαγονιδιακά ζώα: ‘Σελ. 135 σχολικού: «Συνοψίζοντας… της φαρμακευτικής πρωτεΐνης’.»
Γ3.
Ανιχνευτής είναι ιχνηθετημένο μόριο DNA ή RNA που περιέχει αλληλουχίες συμπληρωματικές προς το κλωνοποιημένο DNA. Ο ανιχνευτής αναμιγνύεται με το DNA της βιβλιοθήκης (το οποίο έχει αποδιαταχθεί) και υβριδοποιηθεί μόνο το συμπληρωματικό του DNA. Διαδικασίες: Αποδιάταξη και Υβριδοποίηση
σελ.60 σχολικού βιβλίου: «Η απομονωση του συνολικού DNA… μαζί με χιλιάδες άλλα κομμάτια».
Ο κλώνος του DNA που θα υβριδοποιηθεί θα περιέχει τη συμπληρωματική και αντιπαράλληλη αλληλουχία του ανιχνευτή. Δηλαδή θα είναι η αλληλουχία:
Ανιχνευτής 5΄UACGGAUUGA-3’
Αλληλουχία Συμπληρωματική 3΄ATGCCTAACT-5΄
Η συμπληρωματική αλληλουχία που θα υβριδοποιηθεί εντοπίζεται στον κλώνο Iα
Κλώνος Iα 5 ΄TACCTCAATCCGTATTA 3΄

Θέμα Δ
Δ1.
Η μερική αχρωματοψία στο κόκκινο και στο πράσινο χρώμα κληρονομείται ως υπολειπόμενος φυλοσύνδετος χαρακτήρας :
Χα : υπολειπόμενο αλληλόμορφο
ΧΑ : φυσιολογικό αλληλόμορφο
Οι πιθανοί γονότυποι είναι
Θηλυκά: ΧΑ ΧΑ (υγιές) ΧΑ Χα (υγιές-φορέας) Χα Χα (ασθενής)
Αρσενικά: ΧΑ Υ (υγιές) Χα Υ(ασθενής)

Η δρεπανοκυτταρική αναιμία κληρονομείται ως υπολειπόμενος αυτοσωματικός χαρακτήρας
Β: φυσιολογικό αλληλόμορφο
β: υπολειπόμενο αλληλόμορφο
οι πιθανοί γονότυποι ενός ατόμου είναι:
ΒΒ(υγιές) Ββ(υγιές-φορέας) ββ(ασθενής)

Το κορίτσι πάσχει από δρεπανοκυτταρική αναιμία θα έχει γονότυπο ββ. Αφού τα παιδιά κληρονομούν ένα γονίδιο από τον πατέρα τους και ένα από τη μητέρα και επειδή είναι υγιής ο πατέρας, θα έχει γονότυπο Ββ(υγιές-φορέας). Αφού είναι υγιής ως προς την αχρωματοψία θα έχει γονότυπο ΧΑΥ
ΓΟΝΟΤΥΠΟΣ ΠΑΤΕΡΑ: ΧΑΥ Ββ

Το αγόρι πάσχει από αχρωματοψία θα έχει γονότυπο ΧαΥ. Επειδή τα αγόρια κληρονομούν το Χ χρωμόσωμα από τη μητέρα του και επειδή η μητέρα είναι υγιής, θα έχει γονότυπο ΧΑΧα. Επειδή το κορίτσι πάσχει από δρεπανοκυτταρική αναιμία (ββ) και η μητέρα είναι υγιής θα έχει γονότυπο Ββ
ΓΟΝΟΤΥΠΟΣ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΧΑΧα Ββ
Δ2.
Το αγόρι πάσχει από αχρωματοψία άρα έχει γονότυπο ΧαΥ
Πιθανοί γονότυποι: ΧαΥ ΒΒ, ΧαΥ Ββ, ΧαΥββ
Το κορίτσι πάσχει από δρεπανοκυτταρική αναιμία άρα θα έχει γονότυπο (ββ)
Πιθανοί γονότυποι:ΧAΧA ββ, ΧAΧα ββ
Δ3.
P: XAY Ββ x ΧΑΧαΒβ
γ: ΧΑβ, ΧΑΒ, Υβ, ΥΒ,
XAβ, XAΒ, Χαβ, ΧαΒ
Αρσενικό
Θηλυκό ΧΑβ ΧΑΒ Υβ ΥΒ
XAβ ΧΑXA ββ ΧΑXA Ββ XAΥ ββ XAΥ Ββ
XAΒ ΧΑXA Ββ ΧΑXA ΒΒ XAΥ Ββ XAΥ ΒΒ
Χαβ ΧΑΧα ββ ΧΑΧα Ββ XAΥ ββ ΧαΥ Ββ
ΧαΒ ΧΑΧα Ββ ΧΑΧα ΒΒ XAΥ Ββ ΧαΥ ΒΒ
Η πιθανότητα το τρίτο παιδί να έχει φυσιολογικό φαινότυπο είναι 9/16.
Δ4.
Σελ. 89 σχολικού «Η πρώτη γενετική ασθένεια που βρέθηκε είναι… χαρακτηριστικό δρεπανοειδές σχήμα.»
Επιμέλεια: Ζόγκα Γ. Αντωνία

Τρίτη, 11 Μαΐου 2010

Η βία στις διαπροσωπικές σχέσεις

ΤΗΣ ΜΠΕΤΙΝΑΣ ΝΤΑΒΟΥ* Το θέμα δόθηκε στις εξετάσεις προσομοίωσης του 2009 από τον ΟΕΦΕ και θεωρείτε πολύ επίκαιρο.(Το αναδημοσιεύουμε)Η έκθεση είναι επιλογή του φροντιστηρίου μας

Από τα γραπτά του προσωκρατικού φιλοσόφου Εμπεδοκλή ως αυτά του σύγχρονου κοινωνιολόγου Kemper αλλά και από πλήθος ψυχολογικών και ανθρωπολογικών μελετών προκύπτει ότι η ανθρώπινη αλληλεπίδραση, παρ' όλη την πολυπλοκότητα της, κινείται ανάμεσα σε δύο πόλους: στη «φιλότητα»1 που περιλαμβάνει όλες τις δυνάμεις που ενώνουν τους ανθρώπους και στο «νείκος»2 που αφορά τις δυνάμεις που τους χωρίζουν. Οι δύο αυτές πτυχές αποτελούν θεμελιώδεις επεξηγηματικές παραμέτρους της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης.
Τα συναισθήματα αγάπης, στοργής και χαράς ενώνουν δημιουργικά τους ανθρώπους, ενώ τα συναισθήματα θυμού, φόβου, περιφρόνησης και αηδίας βρίσκονται στη βάση της έχθρας και της αντιπαλότητας. Τα συναισθήματα που ορίζουν τους δύο πόλους της αλληλεπίδρασης είναι οικουμενικά. Ωστόσο, κάθε πολιτισμός, με τις δικές του ιδιαίτερες συνθήκες και πρακτικές, συμβάλλει στην ένταση ή στην εξασθένηση
Τι είναι λοιπόν αυτό, που στις «δικές μας» σύγχρονες δυτικές κοινωνίες εντείνει το θυμό, το φόβο, την περιφρόνηση και την αηδία, δηλαδή όλα εκείνα τα συναισθήματα επί των οποίων χτίζεται η βίαιη αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων;
Θυμώνει όποιος διαψεύδεται και όποιος δυσφορεί, όποιος βρίσκεται συνεχώς μπροστά σε εμπόδια αλλά και όποιος αναμετριέται με τους άλλους για να διατηρήσει ο ίδιος τον έλεγχο και την εξουσία. Διαψεύδεται αυτός που παγιδεύτηκε σε καταναλωτικά όνειρα και υποσχέσεις, αυτός που έμεινε άνεργος παρά τις καλές του σπουδές, όποιος πάσχισε για υψηλούς στόχους που δεν επιτεύχθηκαν ποτέ. Δυσφορεί αυτός που οι συνθήκες της καθημερινότητάς του, απλές ή σύνθετες, τον φέρνουν διαρκώς αντιμέτωπο με προβλήματα δυσεπίλυτα. Θυμώνει εύκολα όποιος αποφασίζει να ακολουθήσει τις σύγχρονες επιταγές για «ανταγωνιστικότητα», διεκδικητικότητα και ατομική επιτυχία ή τις κοινωνικές προσταγές «να είναι καλά με τον εαυτό του» και να απαρνιέται «ό,τι δεν του αξίζει».

Ο φόβος έρχεται ως απάντηση σε ενδεχόμενη συμβολική ή πραγματική βλάβη.
Φοβάται όποιος απειλείται ψυχικά ή σωματικά, όποιος βρίσκεται μπροστά σε μια επερχόμενη απώλεια! Οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, υποβοηθούμενες και από τα μαζικά μέσα ενημέρωσης, βιώνονται ως κοινωνίες γενικευμένης απειλής.
Οποιαδήποτε στιγμή, οπουδήποτε, κάτι μπορεί να ξεσπάσει ξαφνικά που θα φέρει την καταστροφή σε τοπικό ή παγκόσμιο επίπεδο, σε κλίμακα ατομική ή συνολική. Τα επακόλουθά τους έχουν γίνει οδυνηρά εμφανή στη μικρή μας χώρα τον τελευταίο μήνα. Μίασμα ή «μη άνθρωπος» μπορεί να γίνει στιγμιαία και εναλλάξ ένα δεκαπεντάχρονο παιδί, ένας εικοσιενάχρονος αστυνομικός ή μια αλλοδαπή συνδικαλίστρια, ανάλογα με τα συμφέροντα, τις παραστάσεις, τις αξίες ή το συναισθηματικό κλίμα μέσα στο οποίο γαλουχήθηκε ο κάθε «αηδιασμένος».
Ένα αδιάψευστο εύρημα στις επιστήμες της ψυχικής υγείας είναι πως όποιος κακοποιεί έχει προηγουμένως κακοποιηθεί ο ίδιος. Είναι λοιπόν σχεδόν αφελές να αναρωτιόμαστε γιατί έχει αυξηθεί η βία στις ανθρώπινες συναναστροφές ή γιατί οι άνθρωποι γίνονται μεταξύ τους ολοένα και πιο εχθρικοί. Η απάντηση είναι απλή. Ζουν σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο τους κακοποιεί και τους φοβίζει. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογική πρόοδος ισοδυναμεί με περιβαλλοντική καταστροφή και όπου η κυρίαρχη αξία είναι η ατομική εξέλιξη. Σε έναν κόσμο που υπόσχεται σχεδόν τα πάντα αλλά εκπληρώνει ελάχιστα και όπου όταν ο ένας στόχος καλύπτεται ένας άλλος «καραδοκεί». Ζουν σε μια χώρα όπου βασικοί θεσμοί όπως η Παιδεία, η κοινοτική πρόνοια ή η υγεία είναι μόνιμες πηγές δυσφορίας. Σε μια Ελλάδα που «όπου κι αν πάνε τους πληγώνει», τους θυμώνει και τους περιφρονεί...
Η βία στις συναναστροφές αυξάνεται γιατί από πολύ νωρίς στη ζωή υποχρεωνόμαστε να αντέξουμε σε συνθήκες ανταγωνισμού, ατομισμού και εντατικοποίησης, δηλαδή σε συνθήκες που καλλιεργούν το θυμό και το φόβο.
Αυξάνεται επειδή οι κοινοί στόχοι εκλείπουν και οι ατομικοί πολλαπλασιάζονται και έτσι από νωρίς μαθαίνουμε πολύ περισσότερα για ό,τι μας χωρίζει (από άλλους πολιτισμούς, άλλες ομάδες, άλλες ηλικίες, από το άλλο φύλο) παρά για ό,τι μας ενώνει.



1 Φιλότητα = Φιλία, αγάπη, στοργή, συμπάθεια 2 Νείκος = Φιλονικία, διαμάχη, λογομαχία


* Η κ. Μπετίνα Ντάβου είναι καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. του Πανεπιστημίου
Αθηνών.
Το διασκευασμένο κείμενο δημοσιεύτηκε στο Βήμα 18.1.09.

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του δημοσιεύματος που μόλις διαβάσατε υποθέτοντας ότι ενημερώνετε τη σχολική σας τάξη για το περιεχόμενό του σε 120 - 130 λέξεις.
Μονάδες 25
Β1. «Η βία στις συναναστροφές αυξάνεται γιατί από πολύ νωρίς στη ζωή υποχρεωνόμαστε να αντέξουμε σε συνθήκες ανταγωνισμού, ατομισμού και εντατικοποίησης» . Να αναπτύξετε την παραπάνω άποψη σε μία παράγραφο 100- 110 λέξεων, χρησιμοποιώντας μέσα πειθούς που ανάγονται στη λογική.
Μονάδες 12
Β2. Με ποιoν από τους τρόπους πειθούς που γνωρίζετε προσπαθεί να πείσει η συντάκτρια του δημοσιεύματος στην πρώτη παράγραφο; Να στηρίξετε την άποψη σας με αναφορές στα μέσα πειθούς, που κρίνετε ότι χρησιμοποιεί στην παράγραφο αυτή.
Μονάδες 8
Β3. Να εξηγήσετε το ρόλο της τρίτης παραγράφου «Τι είναι λοιπόν…. ανθρώπων;» στη συνοχή και στη συνεκτικότητα του κειμένου.
Μονάδες 5
Β4. Παραμέτρους, δυσφορεί, συνολική, συναναστροφές, περιβαλλοντική: να γράψετε την ετυμολογία των παραπάνω λέξεων και να σχηματίσετε από ένα παράγωγο με το τελευταίο συνθετικό της κάθε λέξης.
Μονάδες 10
Γ. Το σχολείο σας διοργανώνει ημερίδα με θέμα τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας του Δεκέμβρη του 2008 και καλείστε να πάρετε μέρος ως εκπρόσωπος της τάξης σας. Στην εισήγησή σας να επισημάνετε τα αίτια της βίας ,τις συνέπειες που μπορεί να έχει για το άτομο και την κοινωνία και ποιες είναι οι προϋποθέσεις και οι τρόποι αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου .
Περίπου 600 λέξεις 40 μονάδες
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 10

Α. Αγαπητοί συμμαθητές,
Η αρθρογράφος σε μια ανάλυσή της για τη βία στις διαπροσωπικές σχέσεις, επικαλούμενη μαρτυρίες μελετητών, υποστηρίζει ότι η διαλεκτική σχέση των ανθρώπων διαμορφώνεται από τα συναισθήματα της αγάπης και της φιλονικίας. Τα μεν πρώτα τους ενώνουν, τα δεύτερα δε προκαλούν τις μεταξύ τους αντιπαλότητες. Αναρωτιέται ποιοι είναι οι λόγοι που προάγουν τη βία στο δυτικό κόσμο και διατείνεται ότι η διάψευση των προσδοκιών και η δυσθυμία που προκαλούν τα δυσεπίλυτα προβλήματα της ανταγωνιστικής κοινωνίας, γεννούν το θυμό. Η συμπεριφορά αυτή ενισχύεται από το συναίσθημα του φόβου το οποίο βιώνεται ως μία αόρατη απειλή. Τέλος, καταλήγει ότι η βία στις διαπροσωπικές σχέσεις πηγάζει από την κακοποίηση που υφίσταται ο άνθρωπος του τεχνοκρατικού κόσμου, στον οποίο οι θεσμοί δυσλειτουργούν, ο ανταγωνισμός γίνεται από νωρίς βίωμα και τα συλλογικά οράματα απουσιάζουν.

















Β1. Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι η βία στις ανθρώπινες σχέσεις έχει τις ρίζες της στο περιβάλλον του αδυσώπητου ανταγωνισμού, της ιδιοτέλειας και της εντατικής δουλειάς, στο οποίο εντάσσεται ο άνθρωπος από την παιδική του ηλικία. Τα παραδείγματα αυτής της αλήθειας αφθονούν. Γονείς και δάσκαλοι συχνά ταυτίζουν την επιτυχία του εφήβου με τους καλούς βαθμούς και τα πολλά πτυχία. Γι’ αυτό ο μαθητής διαβάζει με εξοντωτικούς ρυθμούς, χρησιμοποιεί ακόμα και αθέμιτα μέσα, προκειμένου να πετύχει αυτούς τους ‘’ιερούς’’ σκοπούς, που στην πραγματικότητα είναι τα μέσα της επιτυχίας του.
Έτσι χάνεται η παιδική ηλικία, καταργείται η διαδικασία της αληθινής μόρφωσης και καλλιεργούνται συναισθήματα που οπλίζουν το χέρι του εφήβου με πέτρες.

Β2. Η παράγραφος αναπτύσσεται με επίκληση στη λογική του δέκτη. Η συντάκτρια χρησιμοποιεί ως τεκμήρια τις αυθεντίες του Εμπεδοκλή και του Kemper, καθώς και τις έρευνες ψυχολόγων και ανθρωπολόγων μελετητών.

Β3. Η τρίτη παράγραφος είναι μεταβατική:
1. Η συνοχή με τη δεύτερη παράγραφο επιτυγχάνεται με τη διαρθρωτική λέξη ‘’λοιπόν’’ που δηλώνει συμπέρασμα.
2. Συνεκτικότητα: Το ερώτημα της τρίτης παραγράφου προοικονομεί την
ανάλυση των αιτιών της βίας που θα επακολουθήσει. Εξάλλου το ερώτημα αυτό αποτελεί την κεντρική ιδέα όλου του κειμένου.

Β4. Παραμέτρους = παρά + μετρώ → μέτρημα
"δυσφορεί = δυς + φέρω → φορά
Συνολική = συν + ολικός → ολότητα
Συναναστροφή = συν + ανά + στρέφω → στροφή
Περιβαλλοντική = περί + βάλλω → βολή



Γ.Ανάλυση της έννοιας
BIA
Oρισμός: Είναι η χρησιμοποίηση σωματικής,υλικής,πνευματικής ή ηθικής δύναμης από κάποιο άτομο ή ομάδα προς επιβολή ή επηρεασμό της θέλησης του ανθρώπου
Τρόποι εκδήλωσης της βίας:•
ασυνείδητη (όταν δεν έχει συνείδηση του σκοπού της, πχ. Βία στα γήπεδα)•
συνειδητή όταν γνωρίζει τι επιδιώκει•
αμυντική-επιθετική•
νόμιμη-παράνομη•
φυσική-ψυχολογική•
γενική-ειδική
Αίτια της βίας:•
• Η κρίση των θεσμών και η έλλειψη ιδανικών•
• Οι κοινωνικές ανισότητες, αδικία, εκμετάλλευση•
• Η ανεργία•
• Η τάση για εύκολο πλουτισμό•
• Ο φανατισμός•
• Η έλλειψη παιδείας•
• Η διάδοση των ναρκωτικών•
• Η έλλειψη επικοινωνίας, από την οποία ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως αντικείμενο•
• Η καταναλωτική κοινωνία•
• Ο φόβος και η ανασφάλεια για το μέλλον•
• Η κυριαρχία των ενστίκτων•
• Η αποξένωση του ατόμου από την εργασία του αφαίρεσε τη χαρά από τη δημιουργία.•
• Ο ανταγωνισμός που οδηγεί στον ατομικισμό.
Γιατί η βία δεν είναι ο κατάλληλος τρόπος επίλυσης των διαφορών:•
• Δε στηρίζεται στην αποδοχή αλλά στην επιβολή.•
• Οξύνει αντί να αμβλύνει τις διαφορές•
• Δεν αφήνει περιθώρια συνεννόησης και συμβιβασμού•
• Δημιουργεί αισθήματα αντεκδίκησης
Αποτελέσματα βίας για το άτομο-κοινωνία •
• δεν μπορεί να εκφραστεί, να αναπτύξει τις ικανότητές του και να δράσει ελεύθερα, εξαιτίας του φόβου και της ανασφάλειας.•
• Εξευτελίζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια•
• Νιώθει αβεβαιότητα τόσο για το παρόν, όσο και για το μέλλον.•
• Χάνει τη γαλήνη του, γεμίζει απαισιοδοξία.•
• Δημιουργούνται στο άτομο ψυχολογικά προβλήματα (ανία, πλήξη, άγχος, αγωνία, ανασφάλεια, ψυχικές ασθένειες)•
• Δημιουργείται εσωτερικό κενό, κλείνεται στον εαυτό του, λόγω έλλειψης ανθρώπινων σχέσεων, αλλά και εμπιστοσύνης προς τον συνάνθρωπο. •
• Οπισθοδρόμηση του πολιτισμού, γιατί νεκρώνονται οι δημιουργικές ικανότητες του ατόμου,επειδή δεν μπορεί να δράσει ελεύθερα.•
• Εκμηδενίζονται οι ηθικές αξίες και αρχές, γιατί μέσα σ΄ένα κλίμα βίας, το άτομο γίνεται ψυχρό και απάνθρωπο.•
• Κυριαρχούν τα ένστικτα και τα πάθη.•
• Επικρατεί το ατομικό συμφέρον και η αδιαφορία για το κοινωνικό,γιατί λείπει η ανθρωπιά.•
• Δημιουργείται κρίση επικοινωνίας σ? όλα τα επίπεδα.•
• Επικρατεί έκλυση ηθών.
Προϋποθέσεις-τρόποι αντιμετώπισης της βίας•
1. Παιδεία•
2. Σωστή αγωγή από την οικογένεια, το σχολείο, την εκκλησία, την κοινωνία.• Καταπολέμησης της ανεργίας, καθώς και της διάδοσης των ναρκωτικών.•
3. Καλλιέργεια ηθικοπνευματικών αξιών, για την ανάπτυξη ηθικής συνείδησης, η οποία θα βοηθήσει το άτομο να γίνει υπεύθυνη προσωπικότητα.•
4. Κοινωνική δικαίωση•
5. Εποικοδομητική αξιοποίηση του ελευθέρου χρόνου των νέων•
6. Αυστηρή νομοθεσία και επιβολή ποινών.•
7. Απαγόρευση παραδειγμάτων βίας από τα μέσα ΜΜΕ•
8. Ανάπτυξη στενοτέρων σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων.•
9. Διεθνής συνεργασία για την πρόληψη και πάταξη της βίας (διασκέψεις, συνέδρια πολιτικά, ομοιόμορφη νομοθεσία)
ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟΥ-ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟΥ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ; ΠΟΙΟΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΥΠΟΣ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ;
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ
ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ
(ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ) ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ
(ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟ)
Προσεγγίζει τη λογοτεχνία Προσεγγίζει τον επιστημονικό λόγο
ΠΡΟΘΕΣΗ Ελεύθερος στοχασμός: ο δοκιμιογράφος περιδιαβαίνει ελεύθερα πάνω σε ένα θέμα και εκφράζει τις προσωπικές του παρατηρήσεις, εκτιμήσεις και προβληματισμούς, που τα αντλεί από τη γενική πείρα της ζωής του, τις γνώσεις, τις σκέψεις και τη φαντασία του (εξομολογητικός τόνος), με απώτερο στόχο να προκαλέσει αισθητική συγκίνηση. Απόδειξη μιας θέσης: ο δοκιμιογράφος κρίνει ή εκλαϊκεύει επιστημονικά θέματα διασαφηνίζοντας κάποια σημεία τους που δεν είναι κατανοητά, πληροφορεί, ερμηνεύει, αποδεικνύει, μεταδίδει στο ευρύ κοινό γνώσεις, φιλτραρισμένες από την προσωπικότητα του.
ΓΛΩΣΣΑ Ποιητική / συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας: συνειρμικό παιχνίδι με τις λέξεις, τις εικόνες, τις ιδέες πουσυμβολοποιούνται, υποβάλλοντας παρά πείθοντας. Αναφορική / κυριολεκτική / λογική χρήση της γλώσσας: ακρίβεια στη διατύπωση.
ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ Επίκληση στο συναίσθημα (έμμεση πειθώ). Επίκληση στη λογική
ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συνειρμική: διαισθητική ανάπτυξη των ιδεών. Δεν είναι εύκολο να ανιχνεύσουμε τη σχέση θέση – απόδειξη, ενδιαφέρει περισσότερο η ύφανση του λόγου και όχι η λογική που διέπει το δοκίμιο. Η συνεκτικότητα στηρίζεται στη συνειρμική σύνδεση των παραγράφων. Λογική διάταξη – δόμηση του λόγου.
ΣΚΟΠΙΑ Υποκειμενική: προσωπική σκοπιά, ελευθερία ερμηνείας του θέματος, παράθεση υποκειμενικών κρίσεων που σχετίζονται με την παρατήρηση ή τη φαντασία. Αντικειμενική: τεκμηρίωση με βάση τις γνώσεις.
Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ
Ο τρόπος σύνθεσης του δοκιμίου χαρακτηρίζεται από ρευστότητα και πολυμορφία. Εντούτοις, υπάρχει ένας βασικός τύπος σύνθεσης για όλα τα δοκίμια, κυρίως όμως τα αποδεικτικά:
α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: έκθεση του θέματος, της προβληματικής του, με στόχο την πρόκληση του ενδιαφέροντος. Κατόπιν (στην ίδια ή σε νέα §) διατύπωση της κύριας / κατευθυντήριας ιδέας, που είναι και η θέση του συγγραφέα για το θέμα.
β. ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Παράθεση του αποδεικτικού υλικού με διασαφήνιση της κύριας ιδέας ή απόδειξη της θέσης του συγγραφέα.
γ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Συμπυκνωμένη παρουσίαση του κύριου μέρους ή επανέκθεση της αρχικής θέσης του συγγραφέα, η οποία όμως πλέον προσεγγίζεται με διαφορετικό τρόπο από τον αναγνώστη.